Mar 3, 2016

Wymogi dotyczące legalnego zatrudnienia kierowcy


Warunkiem legalnego zatrudnienia kierowcy jest konieczność spełnienia przez osobę ubiegającą się o pracę na stanowisku kierowcy wymagań określonych w art. 39a Ustawy o transporcie drogowym z dnia 6 września 2001 r. (Dz.U. Nr 125, poz. 1371; tj. z dnia 15 października 2013 r. (Dz.U. z 2013 r. poz. 1414). Dopuszczenie przez przedsiębiorcę do wykonywania na jego rzecz przewozu przez kierowcę, który nie spełnia ustawowych wymagań, w przypadku ewentualnej kontroli organu, doprowadzi do usankcjonowania osoby zarządzającej przedsiębiorstwem lub zarządzającej transportem karą pieniężną w wysokości 1000 zł za każde stwierdzone w zakresie wymagań naruszenie, ...


... pod zarzutem dopuszczenia do wykonywania przewozu drogowego przez kierowcę, który, nie ukończył wymaganego w związku z tym przewozem szkolenia (1000 zł), nie posiada orzeczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy (1000 zł), czy też nie posiada orzeczenia psychologicznego o braku przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy (1000 zł).

Należy w tym miejscu zwrócić szczególną uwagę na okoliczność, że w przypadku dopuszczenia do wykonywania przewozu kierowcy niespełniającego wymogów, kara nakładana jest na osobę zarządzająca przedsiębiorstwem lub zarządzająca transportem w przedsiębiorstwie, zgodnie z lp. 3 załącznika nr 2 do ustawy o transporcie drogowym. Orzekanie w sprawie nałożenia grzywny, następuje w trybie określonym w Kodeksie postępowania w sprawach o wykroczenia. Maksymalna wysokość grzywny jaka może zostać nałożona na taką osobę podczas jednej kontroli to 2000 zł.

Kierujący wykonujący przewóz drogowy z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, również podlegają karze grzywny w maksymalnej wysokości do 2000 złotych. Szczegółowy wykaz naruszeń, za które sankcjonowane są osoby kierujące pojazdami oraz wysokości grzywien za konkretne naruszenia określa załącznik nr 1 do ustawy. W kwestii niespełniania wymagań (o których szczegółowo poniżej) dla kierującego pojazdem została przewidziana grzywna jedynie za nieokazanie dokumentu potwierdzającego ukończenie wymaganego w związku z wykonywaniem przewozu drogowego szkolenia w wysokości 800 zł. Natomiast kara za dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego przez kierowcę, który nie ukończył wymaganego szkolenia, nie posiada orzeczenia lekarskiego oraz orzeczenia psychologicznego o braku przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy, jest przewidziana jak już wyżej wspomniano dla osoby zarządzającej transportem lub przedsiębiorstwem. Wysokość grzywny za każdy z wyżej opisanych braków wynosi 1000 zł. Natomiast analogicznie jak ma to miejsce w przypadku osoby zarządzającej transportem, maksymalna kara pieniężna jaka może zostać nałożona na kierującego pojazdem wynosi 2000 zł (art. 92 ust 1,3 ustawy o transporcie drogowym).

Orzekanie w sprawie nałożenia kar grzywny, o których mowa powyżej, następuje w trybie określonym w Kodeksie postępowania w sprawach o wykroczenia.

Wymóg dotyczący wieku kierowcy

Przedsiębiorca lub inny podmiot wykonujący przewóz drogowy może zatrudnić kierowcę, jeżeli osoba ta:
1) ukończyła:
a) 18 lat - w przypadku kierowcy prowadzącego pojazd samochodowy, dla którego wymagane jest posiadanie prawa jazdy kategorii:
- C lub C+E, o ile uzyskał on odpowiednią kwalifikację wstępną,
- C1 lub C1+E, o ile uzyskał on odpowiednią kwalifikację wstępną przyśpieszoną,

b) 21 lat - w przypadku kierowcy prowadzącego pojazd samochodowy, dla którego wymagane jest posiadanie prawa jazdy kategorii:
- C lub C+E, o ile uzyskał on odpowiednią kwalifikację wstępną przyśpieszoną,
- D lub D+E, o ile uzyskał on odpowiednią kwalifikację wstępną,
- D1 lub D1+E, o ile przewóz wykonywany jest na liniach regularnych, których trasa nie przekracza 50 km i o ile kierowca uzyskał odpowiednią kwalifikację wstępną przyśpieszoną,

c) 23 lata - w przypadku kierowcy prowadzącego pojazd samochodowy, dla którego wymagane jest posiadanie prawa jazdy kategorii D lub D+E, o ile uzyskał on odpowiednią kwalifikację wstępną przyśpieszoną;

Zatem, jak wynika z powyższego jednym z wymogów dotyczących zatrudnienia kierowcy jest konieczność ukończenia odpowiedniego wieku, co jest zróżnicowane w odniesieniu do poszczególnych rodzajów pojazdu.

Jeżeli kierowca będzie wykonywać przewozy pojazdem, dla którego wymagane jest posiadanie prawa jazdy kategorii C lub C+E, (tj. pojazd samochodowy o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 3,5 tony, z wyjątkiem autobusu, lub taki pojazd łącznie z przyczepą lub przyczepami) i uzyskał odpowiednią kwalifikację wstępną lub też ma prowadzić pojazd samochodowy, dla którego wymagane jest posiadanie prawa jazdy kategorii C1 lub C1+E, (tj. pojazd samochodowy o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 3,5 tony, ale nieprzekraczającej 7,5 tony, z wyjątkiem autobusu, lub zespół pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 12 ton, składający się z takiego pojazdu i przyczepy) i uzyskał odpowiednią kwalifikację wstępną przyśpieszoną – musi mieć ukończone 18 lat.

Jeżeli ma prowadzić pojazd samochodowy, dla którego wymagane jest posiadanie prawa jazdy kategorii C lub C+E, (tj. pojazd samochodowy o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 3,5 tony, z wyjątkiem autobusu, lub taki pojazd łącznie z przyczepą lub przyczepami), i uzyskał odpowiednią kwalifikację wstępną przyśpieszoną, czy też pojazd samochodowy, dla którego wymagane jest posiadanie prawa jazdy kategorii D lub D+E, (tj. autobus lub autobus łącznie z przyczepą lub przyczepami), i uzyskał odpowiednią kwalifikację wstępną lub ma on prowadzić pojazd samochodowy, dla którego wymagane jest posiadanie prawa jazdy kategorii D1 lub D1+E, (tj. autobus przeznaczony konstrukcyjnie do przewozu nie więcej niż 17 osób łącznie z kierowcą, o długości nieprzekraczającej 8 m, lub zespół pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 12 ton, składający się z takiego autobusu i przyczepy, gdy przewóz wykonywany jest na liniach regularnych, których trasa nie przekracza 50 km), o ile przewóz wykonywany jest na liniach regularnych, których trasa nie przekracza 50 km a kierowca uzyskał odpowiednią kwalifikację wstępną przyśpieszoną – musi mieć ukończone 21 lat.

Jeżeli kierowca ma prowadzić pojazd samochodowy, dla którego wymagane jest posiadanie prawa jazdy kategorii D lub D+E, (tj. autobus lub autobus łącznie z przyczepą lub przyczepami), i uzyskał odpowiednią kwalifikację wstępną przyśpieszoną – musi mieć ukończone 23 lata.

Posiadanie uprawnień do kierowania pojazdem

Kolejnym wymogiem dotyczącym zatrudnienia kierowców jest posiadanie uprawnień do kierowania określonym rodzajem pojazdu, zgodnie z przepisami Ustawy o kierujących pojazdami z dnia 5 stycznia 2011 r. (Dz.U. Nr 30, poz. 151; tj. z dnia 16 stycznia 2015 r. Dz.U. z 2015 r. poz. 155). Zgodnie z brzmieniem art. 3 ww ustawy, kierującym pojazdem może być osoba, która osiągnęła wymagany wiek i jest sprawna pod względem fizycznym i psychicznym oraz posiada umiejętność kierowania pojazdem w sposób niezagrażający bezpieczeństwu, nieutrudniający ruchu drogowego i nienarażający kogokolwiek na szkodę oraz odpowiedni dokument stwierdzający posiadanie uprawnienia do kierowania pojazdem. Kierującym pojazdem zgodnie z ustawą z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. z 2013 r. poz. 1414, z późn. zm.3) będzie osoba, która posiada odpowiednie uprawnienie do kierowania pojazdem, odbyła wymagane szkolenie i jest sprawna pod względem fizycznym i psychicznym (o czym poniżej).

Brak przeciwwskazań zdrowotnych i psychologicznych

Kierujący pojazdami muszą spełniać również wymagania w zakresie braku przeciwwskazań zdrowotnych oraz psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. Podstawą do stwierdzenia braku przeciwwskazań zdrowotnych i psychologicznych do kierowania pojazdem są odpowiednio orzeczenie lekarskie oraz orzeczenie psychologiczne, wydawane po przeprowadzeniu badań lekarskich i psychologicznych na zasadach określonych w ustawie o kierujących pojazdami.

Kwalifikacja wstępna i szkolenie okresowe

Poza wyżej opisanymi wymogami dotyczącymi posiadania odpowiednich uprawnień do kierowania określonym rodzajem pojazdu oraz braku przeciwwskazań zdrowotnych i psychologicznych ustawa przewiduje również konieczność odbycia przez kandydata na stanowisko kierowcy odpowiedniego szkolenia. Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z 17.11.2006 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. Nr 235, poz. 1701) wymóg uzyskania kwalifikacji wstępnej lub kwalifikacji wstępnej przyśpieszonej nie dotyczy osób posiadających prawo jazdy kategorii D1, D1+E, D lub D+E, wydane do 10.9.2008 r., lub kategorii C1, C1+E, C, C+E, wydane do 10.9.2009 r. Zatem wszyscy ci, którzy nie uzyskali prawa jazdy kat. D do 10.09.2008 lub kat. C do 10.09.2009 muszą przejść kwalifikację wstępną lub wstępną przyspieszoną. Pozostali, którzy prawa jazdy tych kategorii zdobyli przed tymi datami, muszą przejść w odpowiednim terminie szkolenie okresowe. Kwalifikacja wstępna dotyczy wyłącznie osób, które kat. C zdobyły po 10.09.2009 natomiast kat. D po 10.09.2008.

Wyłączenia w zakresie spełniania niektórych wymogów

Artykuł 39a ust. 3 ustawy o transporcie drogowym wyłącza konieczność spełnienia określonych wymogów tj. związanych z osiągnięciem określonego wieku, uzyskaniem kwalifikacji wstępnej lub kwalifikacji wstępnej przyśpieszonej oraz ukończeniem szkolenia okresowego wobec kierowców, którzy mają prowadzić następujące pojazdy:

1) do kierowania których wymagane jest prawo jazdy kategorii A1, A, B1, B lub B+E;
2) których konstrukcja ogranicza prędkość do 45 km/h;
3) wykorzystywane przez siły zbrojne;
4) obrony cywilnej, jednostek ochrony przeciwpożarowej lub jednostek odpowiedzialnych za utrzymanie bezpieczeństwa lub porządku publicznego;
5) poddawane testom drogowym do celów rozwoju technicznego przez producentów, jednostki badawczo-rozwojowe lub szkoły wyższe;
6) odbywające przejazd bez osób lub ładunku z miejsca zakupu lub odbioru lub w celu dokonania naprawy lub konserwacji;
7) używane w sytuacjach zagrożenia lub przeznaczone do akcji ratunkowych;
8) wykorzystywane do nauki jazdy osób ubiegających się o prawo jazdy, szkolenia osób posiadających prawo jazdy lub przeprowadzania państwowego egzaminu osób ubiegających się o prawo jazdy;
9) wykorzystywane do użytku osobistego w przewozie drogowym osób lub rzeczy;
10) wykorzystywane do przewozu materiałów lub urządzeń niezbędnych kierowcy do jego pracy, pod warunkiem że prowadzenie pojazdu nie jest jego podstawowym zajęciem.

Wyżej wskazane wyłączenia stanowią katalog zamknięty. Wszyscy pozostali kierowcy zatrudnieni bądź osobiście wykonujący przewozy na rzecz podmiotów realizujących transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne zostali objęci obowiązkiem uzyskania kwalifikacji wstępnej lub ukończenia szkolenia okresowego (R. Strachowska, Ustawa o transporcie, s. 228; Ustawa o transporcie drogowym. Komentarz dr Grzegorz Lubeńczuk, dr Kamil Sikora).

Opracowanie: Aneta Kałuża-Plaskota, prawnik, Transtica.pl

Keep in touch with us

Nie wiesz? Zadzwoń 500 561 861

Udzielimy Ci odpowiedzi na nurtujące Cię pytania.