Sep 25, 2013

Praktyczne informacje i wskazówki dla przewoźników zawierających kontrakty dotyczące przewozów uczniów do szkół, w kontekście możliwych form wykonywania tych przewozów


W wyniku licznych wątpliwości, które docierają do nas od przewoźników wykonujących przewozy regularne osób, poniżej przedstawiamy krótkie opracowanie na temat przewozów uczniów do szkół wykonywanych w ramach przewozów regularnych.
Pierwszym zagadnieniem jakie należy poruszyć w tej kwestii jest okoliczność, czy w świetle obowiązującego prawa możliwy jest przewóz określonej kategorii osób, jaką są „uczniowie” w ramach wykonywanych przez przewoźnika w oparciu o posiadane zezwolenie przewozów regularnych.

Otóż odpowiedź na to pytanie nie może być jednoznaczna i zależy ona od wielu okoliczności towarzyszących zawieraniu kontraktów przez przewoźników w odniesieniu do tego typu przewozów. Analiza tego zagadnienia nie może odbyć się również z pominięciem kwestii kontroli uprawnionych organów kontrolnych czy też konkretnych istotnych warunków zamówienia, w oparciu o które mają  być świadczone tego typu przewozy.

Ustawa o transporcie drogowym określa definicje między innymi poszczególnych rodzajów przewozów (w tym między innymi przewozu regularny, regularnego specjalny czy okazjonalnego itd.), natomiast to, jaki rodzaj przewozu przewoźnik wykonuje w danym momencie, zależy od szeregu okoliczności, pozwalających na przyjęcie jego  konkretnej kwalifikacji prawnej.

Zgodnie z brzmieniem art. 4 pkt 7 przewóz regularny to publiczny przewóz osób i ich bagażu w określonych odstępach czasu i określonymi trasami, natomiast przewozem regularnym specjalnym jest niepubliczny przewóz regularny określonej grupy osób, z wyłączeniem innych osób. Przywołując treść art. 4 pkt 7 oraz pkt 9 powyższej ustawy należy przyjąć, że z zestawienia tych dwóch przepisów można sformułować jasną definicję przewozu regularnego specjalnego, zgodnie z którą będzie to niepubliczny przewóz, dotyczący określonej grupy osób z wyłączeniem innych osób, posiadający cechy przewozu regularnego określone w art. 4 pkt 7 ustawy o transporcie drogowym. Pogląd ten został ugruntowany również w panującym orzecznictwie (l OSK 1306/06, wyrok NSA z dnia 6 maja 2008 r., wyrok NSA z dnia 21 sierpnia 2007 r., sygn. akt l OSK 1274/06, wyrok NSA z dnia 28 sierpnia 2007 r., sygn. akt II GSK 82/08). Te dwa rodzaje przewozu różnią się od siebie jedynie kategorią osób, których dotyczy przewóz, natomiast wszelkie inne przesłanki konieczne do spełnienia są ze sobą tożsame.

Do zakwalifikowania danego przewozu jako regularnego specjalnego nie wystarczy zatem, by przewóz ten dotyczył określonej grupy osób, ale konieczne jest również, aby spełniał on jednocześnie przesłanki regularności, rozumianej tożsamo jak w przypadku przewozów regularnych.

Podkreślić należy, że dowożenie dzieci do szkół może przybrać postać przewozów regularnych specjalnych, ale będzie to miało miejsce jedynie wówczas, gdy spełnione zostaną podstawowe przesłanki prawne w tym zakresie. Rzadko jednak tego typu przewóz, z uwagi na swą specyfikę będzie miał taki charakter. Często jednak dochodzi do sytuacji, w której kontrolujący, stwierdzając obecność w pojeździe określonej grupy osób np. uczniów, od razu kwalifikują dany przewóz jako regularny specjalny, często stawiając tym samym dokonującemu przewóz zarzut wykonywania przewozu regularnego specjalnego bez wymaganego zezwolenia, nie badając innych przesłanek koniecznych do takiego zakwalifikowania danego przewozu, lub też ignorując istotne w sprawie okoliczności dyskwalifikujące dany przewóz jako regularny specjalny (np. obecność innych niż określona grupa osób w pojeździe), naruszając tym samym rażąco przepisy prawa obowiązującego w tym zakresie.

Jak już wyżej wspomniano, przewóz regularny różni się od przewozu regularnego specjalnego kategorią przewożonych w pojeździe osób, przy czym przewozy regularne muszą być dostępne dla wszystkich potencjalnych pasażerów i przewoźnik nie ma prawa ograniczenia dostępu do takiego przewozu, poza ewentualnymi przypadkami zapełnienia pojazdu. Natomiast w przypadku przewozu regularnego specjalnego, nie jest on dostępny dla ogółu i korzysta z niego wyłącznie określona kategoria osób (np. dana grupa uczniów).

O tym, z jakim rodzajem „przewozu uczniów” mamy do czynienia, czy np. z przewozem regularnym, regularnym specjalnym czy może okazjonalnym, decydują okoliczności związane z danym konkretnym przewozem, które organ kontrolny ma obowiązek w sposób wszechstronny i wyczerpujący zbadać.

Zatem, na pytanie, czy można wykonywać przewóz uczniów do szkół w ramach obsługiwanej na podstawie posiadanego zezwolenia linii regularnej, należy odpowiedzieć, że tak, pod warunkiem, że umowa zawarta z kontrahentem zawiera w tym zakresie stosowne zapisy, aby nie narazić się na ewentualną odpowiedzialność kontraktową wynikającą z zawartej w tym przedmiocie umowy. Przede wszystkim warto zawrzeć w umowie sformułowania, że np. uczniowie będą przewożeni w ramach wykonywanych przez przewoźnika przewozach regularnych (w oparciu o posiadane konkretne zezwolenie), aby uniknąć ewentualnego zarzutu ze strony zamawiającego usługę, że np. dzieci nie są przewożone zgodnie z umową jako wyłączna grupa osób, która przebywa w pojeździe podczas tych przewozów. W przypadku braku takiego sformułowania, lub też zawarcia w umowie postanowienia, że dzieci będą przewożone z wyłączeniem innych osób, zasadnym byłoby pociągnięcie do odpowiedzialności odszkodowawczej przewoźnika, za nienależyte wykonanie umowy, w oparciu o odpowiednie zapisy umowne w tym zakresie (częstą praktyką zabezpieczenia interesu strony są klauzule dotyczące kar umownych) lub odpowiednie przepisy prawa (w przypadku braku uregulowań umownych).

Jeśli strony zawierają daną umowę, to mają one prawo oczekiwać, od drugiej strony, że ta, zachowa się zgodnie z treścią zawartej umowy. Jeśli więc dojdzie do sytuacji, że przykładowo w umowie zastrzeżono, że przewóz uczniów ma odbywać się z wyłączeniem innych osób, to zobowiązanie zostanie uznane przez drugą stronę umowy za wykonane nieprawidłowo, jeżeli w ramach zawartej umowy, uczniowie będą przewożeni razem z innymi osobami korzystającymi z ogólnodostępnej linii, czyli w ramach wykonywanych przez przewoźnika przewozów regularnych. Odpowiedzialność przewoźnika będzie wtedy oparta na odpowiednich postanowieniach umownych, a w ich braku w oparciu o stosowne przepisy prawne. Inną kwestią jest natomiast ocena danego przewozu przez organ kontrolny i przyjęcie jego konkretnej kwalifikacji prawnej, w oparciu o obowiązujące w tym zakresie przepisy ustawy o transporcie drogowym.

Opracowanie: Mariola Salwa transtica.pl

 

Keep in touch with us

Nie wiesz? Zadzwoń 500 561 861

Udzielimy Ci odpowiedzi na nurtujące Cię pytania.