May 17, 2013

Kolejne zmiany form poświadczeń finansowych dla firm transportowych…


W dniu 24 kwietnia 2013 r. Prezydent podpisał kolejną długo wyczekiwaną nowelizację ustawy o transporcie drogowym (Ustawa z dnia z dnia 5 kwietnia 2013 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz ustawy o czasie pracy kierowców).

 

 


Nowelizacja wprowadza liczne i znaczące zmiany dla firm transportowych, które chcą utrzymać licencję i nadal wykonywać transport drogowy zgodnie z nowo ustanowionymi wymogami prawnymi. Zamiany dotyczą m.in. licencjonowania działalności transportowej poprzez wprowadzenie nowych dokumentów i objęcie nowymi licencjami kolejnych rodzajów przewozów, wprowadzono pojęcie bazy eksploatacyjnej, a także dużo uwagi poświęcono zarządzającemu transportem i jego dobrej reputacji i dobrej reputacji przedsiębiorcy. Niniejsze opracowanie poświęcone zostało jednakże jeszcze innej, także istotnej zmianie dotyczącej dokumentowania zdolności finansowej firm transportowych, ale jedynie w zakresie dotyczącym przewoźników wykonujących licencjonowany transport drogowy, a więc z pominięciem przedsiębiorstw prowadzących przewozy na potrzeby własne oraz spedytorów.

Dla wykazania pewnego absurdu, który zafundował nam po raz kolejny ustawodawca warto zobrazować jak na przekroju ostatnich kilkunastu miesięcy zmieniały się wymogi co form poświadczenia finansowego w firmach transportowych.

PRZYPOMNIJMY JAK BYŁO PRZED 4 GRUDNIA 2011 R.

Do momentu wejścia w życie Rozporządzenia unijnego (WE) 1071/2009, czyli do dnia 4 grudnia 2011 r. wymóg form poświadczeń finansowych uregulowany był wyłącznie przepisami jeszcze nie znowelizowanej ustawy o transporcie drogowym w art. 5 ust. 5. Zgodnie z tą regulacją: „posiadanie sytuacji finansowej zapewniającej podjęcie i prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie transportu drogowego potwierdza się:

1) rocznym sprawozdaniem finansowym;
2) dokumentami potwierdzającymi:
a) dysponowanie środkami pieniężnymi w gotówce lub na rachunkach bankowych lub dostępnymi aktywami,
b) posiadanie akcji lub udziałów lub innych zbywalnych papierów wartościowych,
c) udzielenie gwarancji lub poręczeń bankowych,
d) własność nieruchomości.

Powszechną praktyką stosowaną przez duże podmioty (tj. spółki prawa handlowego) było poświadczenie swojej sytuacji finansowej w formie rocznego sprawozdania finansowego, które sporządzane było zgodnie z wymogami ustawy o rachunkowości. Natomiast mniejsze podmioty wykonujące transport drogowy, bardzo chętnie korzystały m.in. z formy jaką były środki pieniężne w gotówce lub na rachunkach bankowych, co pozwalało na przedstawienie jednego dnia w okienku urzędu kwitu potwierdzający stan środków pieniężnych potrzebnych na uzyskanie licencji, a następnego dnia ich wypłacenie.

CO SIĘ ZMIENIŁO PO 4 GRUDNIA 2011 r.

Po wejściu w życie 4 grudnia 2011 r. Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 z dnia 21 października 2009 r. ustanawiające wspólne zasady dotyczące warunków wykonywania zawodu przewoźnika drogowego i uchylające dyrektywę Rady 96/26/WE, sytuacja w obszarze dozwolonych form poświadczenia finansowego firm transportowych uległa znacznym ograniczeniom. Te zmiany jak pamiętamy, przyczyniły się do powstanie licznych kontrowersji i rozbieżną praktykę wśród organów wydających licencję zarówno na szczeblu starostw wydających licencje krajowe, jak i w samym GITD odpowiedzialnym za wydawanie licencji na transport drogowy międzynarodowy. Taka sytuacja miała miejsce, albowiem rozporządzenie wprowadziło nowe formy poświadczenia finansowego, a dodatkowo ograniczyło znacznie zakres dopuszczalnych form poświadczeń finansowych do trzech.

W myśl ww. regulacji zgodnie z art. 7 ustęp 1 akapit 1 w celu spełnienia wymogu poświadczenia zdolności finansowej przedsiębiorca musi być w stanie w każdym momencie roku finansowego spełnić swoje zobowiązania finansowe, zatem także m.in. wobec kontrahentów. W tym celu przedsiębiorcy wykazują na podstawie poświadczonych przez audytora lub odpowiednio upoważnioną osobę ROCZNE SPRAWOZDANIA FINANSOWE, że jako przewoźnik co roku dysponuje kapitałem i rezerwami o wartości co najmniej:
- równej 9 000 EUR w przypadku wykorzystywania tylko jednego pojazdu i
- 5 000 EUR na każdy dodatkowy wykorzystywany pojazd.

Natomiast jeśli przewoźnik nie chce albo nie może przedstawić sprawozdania finansowego, to na podstawie ustępu 2 art. 7 ww. rozporządzenia dopuszczalne są inne formy, na które organ właściwy, ale tylko i wyłącznie w drodze odstępstwa (w wyjątkowych sytuacjach np. kiedy przedsiębiorstwo funkcjonuje na rynku pierwszy rok albo majątek uwierzytelniony w sprawozdaniu finansowym jest niewystarczający) może zgodzić się lub ich wymagać. Na tej podstawie, przedsiębiorca może wykazać swoją zdolność finansową za pomocą zabezpieczenia, takiego jak GWARANCJA BANKOWA czy UBEZPIECZENIE.

Reasumując powyższe regulacje unijne, zasadą jest, że podstawową formą poświadczenia zdolności finansowej firmy transportowej jest roczne sprawozdanie finansowe, natomiast gwarancja bankowa lub ubezpieczenie, są dopuszczalne tylko
na zasadzie wyjątku.

W związku z powyższym stanem prawnym, w praktyce pojawiało się coraz to więcej wątpliwości, a wśród najbardziej problematycznych wydały się takie kwestie jak:

  1. Jak należy odnieść się do kwestii, iż dopuszczalne formy poświadczeń dla firm transportowych wymienione w ustawie o transporcie drogowym są inne niż w ww. rozporządzeniu unijnym. I czy w związku z zaistniałą sprzecznością norm przepisów prawa krajowego z normami unijnymi, organy zgodnie z zasadą pierwszeństwa prawa międzynarodowego powinny wymagać od przewoźników form poświadczeń finansowych wymienionych jedynie w rozporządzeniu unijnym.

A jeśli tak to:

  1. Skoro ani przepisy rozporządzenia unijnego ani ustawa o transporcie drogowym nie regulują kwestii dotyczących wymagań, np. w stosunku do wymogów jakie powinno spełniać roczne sprawozdanie finansowe, ani regulacje te nie czynią w tym przedmiocie żadnych odesłań do innych przepisów szczegółowych, to czy zasadnym jest odniesienie się na tej płaszczyźnie do prawa krajowego, a dokładnie do ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz.U. 1994 Nr 121 poz. 591), które reguluje zagadnienia sporządzania sprawozdań finansowych, i czy w ogóle taką formę sprawozdań chodzi ? Przyjmując, iż w takim przypadku zasadnym byłoby stosowanie w tym zakresie wyłącznie przepisów ustawy o rachunkowości, oznaczałoby to, iż tylko nieznaczna część podmiotów prowadzących działalność gospodarczą w postaci transportu drogowego byłaby w stanie sporządzić takie sprawozdania, chociażby ze względu na to, iż tylko nieliczni w tej branży są na tzw. pełnej księgowości.

Zatem tu zrodziła się kolejna wątpliwość….

  1. Czy organy licencyjne mogą uwzględniać sprawozdania finansowe, które nie spełniają w pełni wymagań określonych w ustawie o rachunkowości np. tj. nie zgłoszenie przed rozpoczęciem roku rozliczeniowego do urzędu skarbowego chęci rozliczanie się na podstawie sprawozdania finansowego bądź sprawozdań nie zawierają wszystkich pozycji określonych w tej ustawie o rachunkowości?

A zatem …

  1. Czy przedsiębiorcy, którzy nie prowadzą pełnej księgowości w związku
    z wejściem w życie przepisów wspólnotowych są zobligowani sporządzać uproszczony bilans, rachunek zysków i strat na potrzeby odnowienia licencji, zezwolenia lub zgłoszenia nowego pojazdu do licencji, i czy prowadząc jedynie książkę przychodów
    i rozchodów mogą taki bilans sporządzić.

A jeśli tak, to:

  1. Jaki podmiot jest uprawniony do sporządzenia i podpisania takiego sprawozdania finansowego czy też bilansu. Skoro rozporządzenie stanowi, że taki dokument ma być poświadczony przez audytora bądź osobę upoważnioną. W tym przypadku wydaje, się iż bazując nawet na przepisach ustawy o rachunkowości, można przyjąć, iż jako „audytora” należy rozumieć biegłego rewidenta, lub jako „osobę upoważnioną” kierownika jednostki (czyli w przypadku jednoosobowej działalności gospodarczej jest to osoba fizyczna, która prowadzi tą działalność).

Okazało się, iż problemów związanych z poświadczaniem zdolności finansowych form transportowych zrodziły się nie tylko w obszarze sprawozdań finansowych, ale także wokół kolejnej formy jaką jest UBEZPIECZENIE.

Zgodnie z art. 7 ustęp 2 rozporządzenia 1071/2009/WE w drodze odstępstwa od przedstawienia jako formy poświadczenia finansowego w formie rocznego sprawozdania finansowego właściwy organ może zgodzić się lub wymagać, aby przedsiębiorca wykazał swoją zdolność finansową za pomocą zabezpieczenia, takiego jak gwarancja bankowa lub UBEZPIECZENIE, w tym ubezpieczenie odpowiedzialności zawodowej z  jednego lub kilku banków lub innych instytucji finansowych, w tym przedsiębiorstw ubezpieczeniowych, składających solidarną gwarancję za przedsiębiorstwo na kwoty określone w rozporządzeniu, których była mowa powyżej.

W związku z pojawieniem się UBEZPIECZENIA jako dopuszczalnej formy poświadczenia finansowego dla firm transportowych – co było zupełnym NOVUM dla tego typu działalności, zrodziły się niestety kolejne niebłahe problemy. O jakie ubezpieczenia chodzi i jakie warunki powinno takie ubezpieczenie spełniać? Zgodnie z ww. przepisem rozporządzenia jako przykładowe wymieniono ubezpieczenie odpowiedzialności zawodowej, w praktyce okazało się jednak, że niektóre organy wydające licencję traktowały tego typu ubezpieczenie nie jako przykładowe, a jedynie jako wyłącznie dopuszczalne. W związku
z tym problemem na rynku wykształciły „SPECJALNE ubezpieczenie udzielane wyłącznie na potrzeby poświadczeń finansowych firm transportowych” i uznawane przez organy wydające licencje. Jednakże do tego czasu praktykowana była metoda w myśl porzekadła „co kraj to obyczaj” z tym, iż w tym przypadku można było rzec „co urząd to inne zabezpieczenie”.
W zależności od regionu, urzędu wydającego licencję, a nawet urzędnika uznawano różne ubezpieczenia jedni aprobowali ubezpieczenia OC, inni AC, a jeszcze inni w ogóle nie uznawali i odmawiali przyjęcia ubezpieczenia jako formy poświadczenia finansowego dla firm transportowych powołując się na art. 5 ust. 5 ustawy o transporcie drogowym, który nie przewidywał i nie przewiduje do dziś takiej formy poświadczenia finansowego.

W związku z powyżej przedstawionymi problemami dotyczącymi zabezpieczeń finansowych firm transportowych, zwróćmy uwagę czy rozwiązaniem na te wszystkie dylematy prawne jest podpisana przez Prezydenta w dniu 24 kwietnia 2013 r. nowelizacja ustawy o transporcie drogowym.

NOWEZLIZACJA USTAWY O TRANSPORCIE DROGOWYM w 2013 r. – formy poświadczenia finansowego dla firm transportowych.

W art. 5c ust. 3 znowelizowanej ustawy o transporcie drogowym ustawodawca stanowi, iż przedsiębiorca w celu wykazania spełniania poświadczenia sytuacji finansowej swojej firmy transportowej, spełnia ten wymóg jeżeli potwierdzi swoją zdolność finansową na odpowiednią kwotę wskazaną ustawie, dokumentami takimi jak:

1) roczne sprawozdanie finansowe
2) dokumentami potwierdzającymi:
a) dysponowanie środkami pieniężnymi w gotówce lub na rachunkach bankowych lub dostępnymi aktywami,
b) posiadanie akcji, udziałów lub innych zbywalnych papierów wartościowych,
c) udzielenie gwarancji lub poręczeń bankowych,
d) własność nieruchomości

W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę no to, że w powyższym przepisie nie ustanowiono wymogu pierwszeństwa, wobec którejkolwiek z ww. form, jak ma to miejsce w przypadku rozporządzenia (WE) 1071/2009, które jako podstawową formę poświadczenia zdolności finansowej ustanawia roczne sprawozdanie finansowe, a pozostałe formy tj. gwarancja bankowa i ubezpieczenie dopuszczalne są w drodze wyjątku.

Następnie uwagę przykuwa niespójność dopuszczalnych form wykazania wymogu sytuacji finansowej firmy transportowej pomiędzy dopuszczalnymi formami wskazanymi w rozporządzeniu, a wymienionymi w nowelizacji ustawy o transporcie drogowym. W tym obszarze pojawia się wiele wątpliwości, takich jak:

Po pierwsze, katalog dopuszczalnych form poświadczających zdolność finansową firmy transportowe w ustawie o transporcie drogowym wydaje się być niezgodny z katalogiem tych form wymienionych w przepisach rozporządzenia WE (brak ubezpieczenia), który jest katalogiem zamkniętym.

Po drugie, jeśli w rozporządzeniu ustanowiono zamknięty katalog form poświadczeń finansowych, to wynika z tego, że wszelkie inne formy nie wymienione w rozporządzeniu są niedopuszczalne i przepisy prawa krajowego nie mogę od tej zasady czynić wyjątków skoro rozporządzenie nie daje takiego przyzwolenia ustawodawstwu krajowemu. W rozporządzeniu poza sprawozdaniem finansowym i gwarancją bankową wymienionymi także w ustawie o transporcie drogowej, nie przewidziano ponadto, żadnej z innej formy które zostały wymienione w art. 5c ust. 3 znowelizowanej ustawy.

Po trzecie, w rozporządzeniu jest mowa o ubezpieczeniu, podczas, gdy w nowelizacji takiej formy na wykazania zdolności finansowej w art. 5c ust. 3 nie przewidziano. Ponadto art. 5c ust. 3 znowelizowanej ustawy o transporcie drogowym stanowi odpowiednik art. 5 ust. 5 tej ustawy sprzed nowelizacji albowiem nie dokonano żadnych zmian form poświadczeń finansowych w stosunku do dotychczas wymienionych przed omawianą nowelizacją.

W kontekście tego co powyżej nasuwa się kolejne pytanie, co z przedsiębiorcami, którzy po 4 grudnia 2011 r. swoją zdolność udokumentowali właśnie ubezpieczeniem. Czy w dniu wejścia w życie przepisów nowelizacji będą one ważne i uznawane przez urzędy licencyjne. Otóż, odpowiedź na to pytanie i wszystkie powyższej wątpliwości dotyczące art. 5c ust. 3 znowelizowanej ustawy o transporcie drogowym, zrodzone na tle przepisów unijnych, odnajdujemy w art. 7b ust. 1 nowelizacji, zgodnie z którym:

Przedsiębiorca, który nie jest obowiązany na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz. U. z 2013 r.  poz. 330) do sporządzenia rocznego sprawozdania finansowego może udokumentować swoją zdolność finansową, o której mowa w art. 7 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 1071/2009, w sposób wskazany w art. 7 ust. 2 tego rozporządzenia”, którym jest mowa o gwarancji bankowej i ubezpieczeniu.

Regulacja ta wskazuje na ubezpieczenia jako jedną z dopuszczalnych form poświadczenia finansowego poprzez odesłanie do przepisów unijnych. Brak jest jakichkolwiek innych zapisów regulacji dotyczących tego typu zabezpieczenie np. o jakie ubezpieczenie chodzi.

Z powyżej przytoczonego artykułu wynika, iż zasada pierwszeństwa wykazania zdolności finansowej w formie sprawozdania finansowego dotyczy jedynie podmiotów zobowiązanych do sporządzenia takiego sprawozdania na mocy ustawy o rachunkowości. Zaś wszyscy inni przewoźnicy nie objęci regulacjami tej ustawy mogą wykazać swoją zdolność w postaci gwarancji bankowej i ubezpieczenia. I tu rodzi się kolejna wątpliwość w związku z ustanowieniem art. 5c ust. 3 znowelizowanej ustawy, dopuszczalnymi wydają się także wszystkie inne formy poświadczeń zdolności finansowej w nim wyliczone, a przecież takie formy jak: dysponowanie środkami pieniężnymi w gotówce lub na rachunkach bankowych lub dostępnymi aktywami; posiadanie akcji, udziałów lub innych zbywalnych papierów wartościowych czy własność nieruchomości – są formami nieprzewidzianymi w rozporządzeniu 1071/2009. Przypomnijmy w rozporządzeniu ustanowiono katalog zamknięty dopuszczalnych form , którymi firma transportowa może wykazać swoją sytuację finansowa i majątkową.

PODSUMOWUJĄC:

Poniższe zestawienie obrazuje wszystkie przewidziane formy poświadczeń zdolności finansowej firm transportowych zarówno w przepisach wspólnotowych, jak
i znowelizowanych przepisach krajowych.

ROZPORZĄDZENIE WE

NOWELIZACJA USTAWY O TRANSPORCIE DROGOWYM

Katalog zamknięty
dopuszczalnych form
wykazania zdolności
finansowych

Przedsiębiorca podlegający     pod wymogi ustawy
o rachunkowości

 

Inni przedsiębiorcy

 

  1. 1. ROCZNE SPRAWOZDANIA FINANSOWE

  1. 2. GWARANCJA BANKOWA

  1. 3. UBEZPIECZENIE

  1. 1. ROCZNE SPRAWOZDANIE FINANSOWE

Poświadczone przez:
1. AUDYTORA
- biegły rewident w rozumieniu ustawy o rachunkowości

2) ODPOWIEDNIO UPOWAŻNIONĄ OSOBĘ
- członek zarządu spółki prawa handlowego lub innej osoby prawnej
- wspólnik spółki jawnej
- komplementariusz spółki komandytowej lub komandytowo –akcyjnej
- przedsiębiorca będący osobą fizyczną

 

  1. 2. DOKUMENTY POTWIERDZAJĄCE:

  1. a) Dysponowanie środkami pieniężnymi w gotówce lub na rachunkach bankowych lub dostępnymi aktywamia)

  1. b) Posiadanie akcji, udziałów lub innych zbywalnych papierów wartościowych

  1. c) Udzielenie gwarancji lub poręczeń bankowych

  1. d) Własność nieruchomości

UWAGA Ponadto:

  1. e) Ubezpieczenie
    - poprzez odesłanie w art. 7b ust.7 ustawy do przepisów rozporządzenia (art. 7 ust. 1 i 2)

 

Ponadto:

- po pierwsze – podmioty, które chcą swoją zdolność finansową potwierdzić w formie sprawozdania finansowego, będą mogli to uczynić jedynie, wówczas gdy sprawozdanie będzie sporządzenie według wymogów i na warunkach określonych w ustawie o rachunkowości. Co znacznie zmienia sytuację wielu firm transportowych. Przypomnijmy, zgodnie ze stanowiskiem wyrażonym przez GITD Bds.TM, po wejściu w życie 4 grudnia 2011 r. rozporządzenia (WE) 1071/2009, każdy przewoźnik (nawet nie będący podmiotem, spełniającym wszystkie wymagania ustawy o rachunkowości), mógł potwierdzić swoją zdolność finansową w formie „coś na wzór” uproszczonego sprawozdania finansowego” sporządzonego nawet przez podmioty będące jedynie na książkach przychodów i rozchodów.

- po drugie – zarówno na podstawie przepisów wspólnotowych, jak i znowelizowanej ustawy o transporcie drogowym każdy przedsiębiorca musi wykazać, iż dysponuje środkami finansowymi lub majątkowymi (kapitałem i rezerwami) o wartości co najmniej:
- równej 9 000 EUR w przypadku wykorzystywania tylko jednego pojazdu i
- 5 000 EUR na każdy dodatkowy wykorzystywany pojazd.

- po trzecie – sprawozdanie finansowe powinno być poświadczone przez uprawniony do tego podmiot odpowiednio przez:
- audytora (biegłego rewidenta) lub
- odpowiednio upoważnioną osobę (kierownika jednostki)

- po czwarte –w nowelizacji nie wskazano jaki rodzaj ubezpieczenia może stanowić formę poświadczenia zdolności finansowej przewoźnika

- po piąte – nadal wydaje się, iż pomimo przeprowadzenia tak obszernej nowelizacji
w dalszym ciągu nie rozwiano wątpliwość, co kolizji dopuszczalnych form poświadczeń zdolności finansowych enumeratywnie wyliczonych w rozporządzeniu (WE) 1071/2009,
z tymi wyliczonymi w art. 5c ust. 3 znowelizowanej ustawy o transporcie drogowym.

Opracowała:

Monika Skowyra

Zespół prawny TRANSTICA

Keep in touch with us

Nie wiesz? Zadzwoń 500 561 861

Udzielimy Ci odpowiedzi na nurtujące Cię pytania.