Oct 30, 2012

Cofnięcie licencji – kiedy organ cofa licencję i jakie błędy proceduralne są popełniane


Poniższe opracowanie poświęcone zostało instytucji cofnięcia licencji na wykonywanie transportu drogowego zarówno krajowego jak i międzynarodowego, które następuje w drodze decyzji administracyjnej wydanej na postawie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j.: Dz.U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874 ze zm.) dalej nazwanej utd, i w przypadkach w niej określonych.
Ponadto od 4 grudnia 2011 r., czyli momentu kiedy w życie weszło m.in. rozporządzenie 1071/2009 (WE), organy uprawnione do cofnięcia mogą ponadto wydać takową decyzję w okolicznościach określonych w przywołanym wspólnotowym akcie prawnym, ale to zagadnienie wymaga odrębnego opracowania.

Jakie organy są uprawnione do cofnięcia licencji

W zależności od rodzaju licencji jaką przewoźnik posiada odpowiednio organem właściwym w sprawie cofnięcia licencji w zakresie transportu drogowego jest:
1) w krajowym transporcie drogowym – starosta właściwy dla siedziby przedsiębiorcy, z zastrzeżeniem przewozów taksówkowych
2) w międzynarodowym transporcie drogowym – Główny Inspektor Transportu Drogowego.

Kiedy i w jakich przypadkach licencja jest COFANA, kiedy MOŻE BYĆ COFNIĘTA

I. Obligatoryjne cofnięcie licencji

W ustawie o transporcie drogowym w art. 15 ustęp 1 ustawodawca wyliczył okoliczności, których wystąpienie powoduje obligatoryjne cofnięcie licencji przez organ administracyjny, bez względu na charakter i przyczyny ich wystąpienia. Przewoźnik zostaje pozbawiony uprawnień do wykonywania transportu drogowego poprzez wydanie decyzji o cofnięciu licencji w przypadku, gdy:
1) wydano prawomocne orzeczenie zakazujące przedsiębiorcy wykonywania działalności gospodarczej objętej licencją,
2) przedsiębiorca nie podjął działalności objętej licencją w ciągu 6 miesięcy od dnia jej wydania, pomimo wezwania organu licencyjnego do jej podjęcia;
W razie stwierdzenia takiego naruszenia organ zobowiązany jest uprzednio przed wydaniem decyzji o cofnięciu licencji wezwać przedsiębiorcę do podjęcia tego rodzaju działalności.

Ponadto, do obligatoryjnych przesłanek cofnięcie licencji należą:

3) niespełnianie wymogów uprawniających do wykonywania działalności w zakresie transportu drogowego.
Taka sytuacja ma miejsce, kiedy przedsiębiorca nie spełnia wymagań o których mowa w art. 5 ustęp 3 utd, w tym m.in. wymogu dobrej reputacji. Wymóg dobrej reputacji nie jest spełniony jeśli przedsiębiorca i inne osoby wymienione w przywołanym przypisie, a od 4 grudnia 2011 r. także zarządzający transportem (pomimo, iż nie zostało to uregulowane w ustawie o transporcie drogowym wynika to z rozporządzeń wspólnotowych) zostały skazane prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwa umyślne: karne skarbowe, przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, mieniu, obrotowi gospodarczemu, wiarygodności dokumentów, ochronie środowiska lub warunkom pracy i płacy albo innym przepisom dotyczącym wykonywania zawodu.

Przestępstwo to nie musi być związane z prowadzoną działalności transportową, co zostało wielokrotnie wyrażone w orzecznictwie, m.in. Wyrok WSA siedziba w Warszawie z dnia 16 kwietnia 2010 r. VI SA/Wa 1850/09: „Negatywna przesłanka wyłączająca wymóg dobrej reputacji występuje w sytuacji, gdy osoba ubiegająca się o przyznanie licencji lub posiadająca licencję została skazana prawomocnym wyrokiem sądu za jedno z umyślnych przestępstw określone w katalogu opisanym w art. 5 ust. 3 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874 ze zm.). Powołany wyżej przepis prawa nie daje żadnych podstaw do uznania, iż wolą ustawodawcy było powiązanie przestępstw wymienionych w opisanym katalogu z wykonywaną działalnością zawodową, a tym samym przyjęcie, że tylko skazanie za przestępstwa opisane w treści przytoczonego przepisu prawa, które pozostają w związku z wykonywaną działalnością mogą prowadzić do skutku w postaci utraty wymogu dobrej reputacji”.

4) rażące naruszenie warunków określonych w licencji lub innych warunków wykonywania działalności objętej licencją określone przepisami prawa.
"Rażący" oznacza kwalifikowaną postać naruszenia, a więc najwyższy stopień naruszenia. W pojęciu tym nie można upatrywać obligatoryjnego przyjęcia wielokrotności. Wielokrotność naruszenia obowiązków nałożonych przez odpowiednie przepisy prawa nie jest okolicznością bez znaczenia prawnego, ale nie jest elementem koniecznym do stwierdzenia rażącego naruszenia prawa, a tym bardziej rażącego naruszenia warunków określonych w licencji lub innych warunków wykonywania działalności objętej licencją określonych przepisami prawa. Wyrok NSA z dnia 7 maja 2008 r. II GSK 120/08

5) odstąpienie licencji lub wypis z licencji osobie trzeciej.
Warto wyjaśnić, iż przesłanka ta jest również spełniona w przypadku, gdy w spółce cywilnej, w której tylko jeden ze wspólników posiada licencję na wykonywania transportu drogowego. Wspólnik tej spółki inny niż licencjobiorca wykonuje transport drogowy (uchwała NSA w Warszawie z dnia 15 października 2008 r., II GSP 5/08, ONSA WSA 2009, nr 1, poz. 3).

6) zaprzestanie wykonywania działalności gospodarczej objętej licencją, a w szczególności nie wykonuje, na skutek okoliczności zależnych od niego, transportu drogowego co najmniej przez 6 miesięcy.
Oczywiście przesłanka ta nie ma zastosowania, jeżeli przewoźnik nie wykonuje przez ten czas transportu drogowego na skutek zawieszenia wykonywania transportu drogowego, w trybie i na zasadach określonych w art. 14a ustawy o transporcie drogowym

7) rażące naruszenie przepisów dotyczących czasu pracy kierowców lub kwalifikacji kierowców

8) jeżeli posiadacz licencji na wykonywanie transportu drogowego taksówką samowolnie zmienia wskazania urządzeń pomiarowo-kontrolnych zainstalowanych w pojeździe.

Zatem jeśli podczas kontroli organ stwierdzi wystąpienie, któregokolwiek z ww. naruszeń jego „obowiązkiem prawnym” jest wydanie decyzji o cofnięciu licencji bez względu nawet na okoliczności, które można by uznać za łagodzące. Bez względu na to czy przedsiębiorca miał na nie wypływ i czy mógł je przewidzieć. W wyżej przywołanych sytuacjach wymienionych w art. 15 ust. 1 i 2 utd cofnięcie licencji jest obligatoryjne i nie pozostawia organowi luzu decyzyjnego w tym zakresie. Oznacza to, iż w tym przypadku nie ma miejsca na uznanie administracyjne i w konsekwencji uzależnianie zastosowania jednego bądź drugiego z omawianych przepisów od czynników takich jak ilość dokonanych naruszeń, stopień dołożenia przez przedsiębiorcę staranności w prowadzeniu działalności czy też rozmiar tej działalności (Wyrok NSA z dnia 20 stycznia 2010 r. II GSK 358/09).

II. Fakultatywne cofnięcie licencji

1) Art. 15 ustęp 3 ustawy o transporcie drogowym, stanowi katalog naruszeń w razie stwierdzenia, których właściwy organ jest uprawniony wg. swojego „uznania” (zatem MOŻE A NIE MUSI) do wydania decyzji o cofnięciu licencji. Do przesłanek tych zalicza się:
a. nieprzedstawienie, w wyznaczonym terminie, informacji i dokumentów o których mowa w art. 8 ust. 2 i 3 utd, wymaganych we wniosku o udzielenie licencji, i załączników do niego;
b. niezgłoszenie zmian, o których mowa w art. 14 utd, czyli nie zgłoszenie na piśmie organowi, który udzielił licencji, wszelkich zmiany danych, dotyczących treści licencji, o których mowa w art. 8, nie później niż w terminie 14 dni od dnia ich powstania.

UWAGA!!!
Od 1 stycznia 2012 r. omawiany obowiązek nie dotyczy zmiany, polegającej na zwiększeniu liczby pojazdów, albowiem w tym przypadku przedsiębiorca może, a nie musi (nie ma obowiązku) wystąpić z wnioskiem o wydanie dodatkowych wypisów z licencji. Nie należy tego mylić z obowiązkiem zgłoszenia pojazdu do licencji. Taki obowiązek mamy zawsze, nie mamy natomiast obowiązku posiadania tylu wypisów ile posiadamy pojazdów zgłoszonych do licencji. Oczywiście bezwzględnie w każdym pojeździe, w chwili wykonywania nim przez kierowcę zadania przewozowego taki wypis musi znajdować się w pojeździe.

c. nie zastosowanie się do wezwania organu udzielającego licencji o przedstawienie w oznaczonym terminie informacji i dokumentów potwierdzających, że spełnia on wymagania ustawowe i warunki określone w licencji lub zezwoleniu (art. 83 utd).

2) Rażące lub wielokrotne naruszenia przepisów w zakresie dopuszczalnej masy, nacisków osi lub wymiaru pojazdu,

3) zaleganie w regulowaniu, stwierdzonych decyzją ostateczną lub prawomocnym orzeczeniem, zobowiązań:
a) celnych, podatkowych lub innych zobowiązań na rzecz Skarbu Państwa z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie transportu drogowego,
b) wobec kontrahenta,

4) samowolna:
a) zmiana wskazania urządzeń pomiarowo-kontrolnych lub tachografów cyfrowych zainstalowanych w pojeździe (z zastrzeżeniem przewozów taksówkowych w tym przypadku cofnięcie licencji ma charakter obligatoryjny)
b) zmiana lub usunięcie danych zapisanych w tachografie cyfrowym lub na karcie kierowcy i karcie przedsiębiorstwa.

PROCEDURA COFNIĘCIE LICENCJI I CZĘSTE BŁĘDY W NIEJ POPEŁNIANE

Jak już było wspomniane powyżej cofnięcie licencji ma formę decyzji administracyjnej (art. 7 ustawy o transporcie drogowym). Czym jest decyzja administracyjna i jakie elementy się na nią składają reguluje Kodeks postępowania administracyjnego.

Jakie czynności organ zobowiązany jest powziąć w stosunku do przedsiębiorcy zanim wyda decyzję pozbawiającą przewoźnika uprawnień do wykonywania transportu drogowego? Oczywiście jak w przypadku każdej sprawy załatwionej w formie decyzji administracyjnej, stosuje się procedurę szczegółowo uregulowaną w kodeksie postępowania administracyjnego. Należy jednak pamięć, iż ze względu na obszerne i liczne gałęzie prawa administracyjnego szczegółowe ustawy mogą wprowadzać dodatkowe wymagania, od których zachowania przez organ wydający decyzję zależy ważność wydanej decyzji – jak ma to miejsce w przypadku ustawy o transporcie drogowym.

Obowiązek pisemnego ostrzeżenia o cofnięciu licencji

W ustawie o transporcie drogowym ustawodawca wprowadził dodatkowy zobligowany wymóg, pisemnego ostrzeżenia o cofnięciu licencji przez organ przewoźnika jeszcze przed wszczęciem postępowania w sprawie o cofniecie licencji. Wymóg ten ma zastosowanie w przypadku większości wymienionych w ustawie przesłanek obligatoryjnych cofnięcia licencji, o czym organy kontrolne bardzo często zapominają!!!

Otóż zgodnie z art. 15 ustęp 2 ustawy o transporcie drogowym cofnięcie licencji poprzedza się pisemnym ostrzeżeniem przedsiębiorcy, w którym informuje się, że w przypadku ponownego stwierdzenia naruszenia tych przepisów wszczyna się postępowanie w sprawie cofnięcia licencji. Obowiązek taki dotyczy sytuacji, gdy posiadacz licencji:
- nie spełnia wymagań uprawniających do wykonywania działalności w zakresie transportu drogowego,
- rażąco naruszył warunki określone w licencji lub inne warunki wykonywania działalności objętej licencją określone przepisami prawa,
- zaprzestał wykonywania działalności gospodarczej objętej licencją, a w szczególności nie wykonuje, na skutek okoliczności zależnych od niego, transportu drogowego co najmniej przez 6 miesięcy,
- rażąco narusza przepisy dotyczące czasu pracy kierowców lub kwalifikacji kierowców,

Organ, który udzielił licencji wskazuje w takim ostrzeżeniu, że w przypadku ponownego stwierdzenia naruszenia tych przepisów zostanie wszczęte postępowanie w sprawie cofnięcia licencji.

UWAGA!!!
Wszczęcie postępowania o cofnięcie licencji bez takiego pisemnym ostrzeżenia jest rażącym naruszeniem prawa, a wydana w toku takiego postępowania decyzja o cofnięciu licencji jest nieważna. Jednakże stwierdzenie nieważności decyzji musi nastąpić w drodze odrębnej decyzji, o której mowa w Kodeksie postępowania administracyjnego.

Nawet w orzecznictwie wielokrotnie „przypomina” się o ww. obowiązku: art. 15 ust. 2 ustawy o transporcie drogowym nie ma charakteru uznaniowego - cofnięcie licencji poprzedza się pisemnym ostrzeżeniem jedynie w przypadkach enumeratywnie wymienionych w tym przepisie (wyrok NSA z dnia 20 stycznia 2010 r. II GSK 358/09).

WYJĄTEK

Pisemnego ostrzeżenia nie przesyła się,  w przypadku kiedy posiadacz licencji nie spełnia wymogu dobrej reputacji, ze względu na skazanie prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwa umyślne: karne skarbowe, przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, mieniu, obrotowi gospodarczemu, wiarygodności dokumentów, ochronie środowiska lub warunkom pracy i płacy albo innym przepisom dotyczącym wykonywania zawodu.
Jest to jedyny wyjątek, wobec czego w momencie powzięcia informacji o prawomocnym skazaniu przedsiębiorcy za umyślne przestępstwa wymienione w ustawie organ bez dodatkowego ostrzeżenia przedsiębiorcy wszczyna wobec niego postępowania i w razie potwierdzenia faktu w ramach prowadzonego postępowania o niespełnianiu przez przedsiębiorcę wymogu dobrej reputacji organ wydaje decyzję o cofnięciu licencji.

PO WYDANIU DECYZJI – CZYLI KONSEKWENCJE O COFNIĘCIA LICENCJI

W związku z wydaną decyzją o cofnięciu licencji przedsiębiorca jest obowiązany zwrócić dokumenty, tj. licencję i wszystkie wypisy organowi, który udzielił licencji, niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie14 dni od dnia, w którym decyzja o cofnięciu licencji stała się ostateczna.
Decyzja administracyjna jest ostateczna, jeśli nie przysługuje odwołanie, co ma miejsce w wyniku upływu 14-dniowego terminu do wniesienia odwołania albo po rozpoznaniu wniesionego odwołania organ II instancji utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Niewywiązanie się z obowiązki zwrotu, zarówno licencji jak i wypisów z licencji w przypadku jej cofnięcia, gdy decyzja jest już ostateczna podlega karze pieniężnej w wysokości 1000 zł (art.95a ust. 1 pkt. 2 utd)
Konsekwencje cofnięcia licencji są dość dotkliwe albowiem ustawodawca wyznaczył dodatkową sankcję dla przedsiębiorcy, który utracił licencję ww. okolicznościach, utracona licencja nie może być ponownie udzielona wcześnie niż po upływie 3 lat od dnia, w którym decyzja o cofnięciu licencji stała się ostateczna.

Opracowanie: Monika Skowyra transtica.pl


Keep in touch with us

Nie wiesz? Zadzwoń 500 561 861

Udzielimy Ci odpowiedzi na nurtujące Cię pytania.