Sep 28, 2012

Prawo zastawu na przesyłce


Zlecenie transportowe zawsze wiąże się z ryzykiem finansowym, że osoba zlecająca nie zapłaci za wykonane zlecenie. Jednak, ustawodawca polski przewidział, że taka sytuacja może mieć miejsce dlatego zabezpieczył interesy takich osób poprzez wprowadzenie zabezpieczenia w formie zastawu na przesyłce.

 


 

Z prawa zastawu na przesyłce skorzystać może zarówno spedytor jak i przewoźnik. Jednak z tą taką formą zabezpieczenia wiąże się ryzyko, że wartość zatrzymanego towaru nie będzie proporcjonalna do wartości roszczenia przewoźnika lub spedytora. Zdarzają się przypadki, kiedy wartość zatrzymanego towaru jest dużo niższa niż należność przewoźnika lub spedytora - wtedy roszczenie nie zostanie w całości zaspokojone. Jeżeli zaś przewoźnik skorzysta z prawa zastawu na przesyłce, która ma dużą większą wartość od roszczenia - spowoduje to, że właściciel przesyłki zgłosi swoje roszczenia odszkodowawcze.

Jaki zastaw przysługuje przewoźnikowi i spedytorowi?

Zgodnie z przepisami zawartymi w Kodeksie cywilnym i w ustawie Prawo przewozowe zastaw na przesyłce jest zawsze zastawem ustawowym. Przewoźnik, czy też spedytor nie muszą zawierać żadnej dodatkowej umowy, aby skorzystać z tego prawa, ponieważ przysługuje im ono z mocy samego prawa. Spedytor lub przewoźnik może dochodzić zaspokojenia swoich roszczeń z rzeczy bez względu na to, czyją są własnością i z pierwszeństwem przed wierzycielami osobistymi wierzyciela rzeczy.

Jakie są główne cechy zastawu na przesyłce przysługujące spedytorowi?

Zastaw w umowie spedycji reguluje Kodeks cywilny. Zgodnie z art. 802 Kodeksu Cywilnego spedytor „dla zabezpieczenia roszczeń o przewoźne oraz roszczeń o prowizję, o zwrot wydatków i innych należności wynikłych ze zleceń spedycyjnych, jak również dla zabezpieczenia takich roszczeń przysługujących poprzednim spedytorom i przewoźnikom” ma ustawowe prawo zastawu na przesyłce. Prawo zastawu przysługuje mu dopóki przesyłka znajduje się u niego lub u osoby, która ją dzierży w jego imieniu, albo dopóki może nią rozporządzać za pomocą dokumentów. Z przepisu tego wynika, że prawo zastawu na przesyłce wygasa w momencie wydania przesyłki.

Tak więc, art. 802 § 1 K.C daje spedytorowi możliwość zabezpieczenia w formie zastawu zarówno własnych roszczeń z tytułu wykonania usług spedycyjnych, jak również i roszczeń osób, którymi posłużył się przy wykonaniu zlecenia. W literaturze duży nacisk kładzie się, że ustawowe prawo zastawu przysługujące spedytorowi to nie tylko zastaw zabezpieczający roszczenie związane z tą daną przesyłką, ale także roszczenia, które wynikają z innych, poprzednich zleceń spedycyjnych danego klienta.

Jakie są główne cechy zastawu na przesyłce przysługujące przewoźnikowi?

Kodeks cywilny podaje katalog otwarty przykładowych roszczeń, za które przewoźnikowi przysługuje ustawowe prawo zastawu na przesyłce. Zgodnie z art. 790 § 1 są to:

- roszczenia o przewoźne
- roszczenia o opłaty celne i wydatki
- roszczenia o składowe
- roszczenia przysługujące poprzednim spedytorom i przewoźnikom.

Bardzo ważna jest tutaj kwestia, że roszczenia muszą wynikać z umowy przewozu tej przesyłki, której dotyczy zastaw. Zatem w przypadku zaległości wynikających z poprzednio zawartych umów z danym kontrahentem, przewoźnik nie jest uprawniony do zastawu przesyłki będącej przedmiotem umowy późniejszej. Prawo zastawu przysługuje przewoźnikowi dopóki przesyłka znajduje się u niego lub dysponuje dokumentami dającymi mu prawo do rozporządza nią.

Jakie są różnice w prawie zastawu przysługujące spedytorowi a przewoźnikowi?

W umowie przewozu zastaw zabezpiecza tylko roszczenia, które wynikają z umowy przewozu tej konkretnej przesyłki. Przewoźnik nie może skorzystać z tego prawa w stosunku do zaległości, które powstały w przewoźnym z tytułu przewozu innych przesyłek. W umowie spedycji zastaw zabezpiecza również roszczenia wynikające z poprzednich zleceń spedycyjnych.

Opracowała: Jadwiga Dudzik transtica.pl

Keep in touch with us

Nie wiesz? Zadzwoń 500 561 861

Udzielimy Ci odpowiedzi na nurtujące Cię pytania.