Jun 19, 2012

Znaczenie listu przewozowego na rynku transportowym


List przewozowy to dokument określający warunki wykonania usługi transportowej towaru. W praktyce sporządzany jest wspólnie przez osobę, która zleca przesyłkę i przewoźnika, który stwierdza w nim przyjęcie przesyłki do transportu.

 


 

Jakie funkcje pełni list przewozowy?

Pomimo, że Konwencja CMR nie daje bezwzględnego nakazu wystawiania listu przewozowego warto taki list wystawiać ponieważ pełni on funkcję dowodową, legitymacyjną, instrukcyjną i informacyjną.

Funkcja dowodowa listu przewozowego wynika z art. 4 Konwencji CMR, który stwierdza, że list przewozowy jest dowodem zawarcia umowy przewozu. Często jednak zdarza się sytuacja, kiedy list przewozowy jest wystawiony nieprawidłowo lub zaginął. Zgodnie z przepisami Konwencji CMR brak, nieprawidłowość lub utrata listu przewozowego nie wpływają na istnienie, a także na ważność umowy przewozu. Natomiast art.9 omawianej Konwencji wprowadza domniemanie, zgodnie z którym jeżeli nie mamy dowodu przeciwnego to właśnie list przewozowy stanowi dowód zawarcia umowy przewozu, jej warunków, a także przyjęcia towaru przez przewoźnika.

Funkcja legitymacyjna listu przewozowego polega na tym, że posiadanie pierwszego egzemplarza listu legitymuje nadawcę lub odbiorcę do dochodzenia roszczeń i rozporządzania przesyłką. Rozporządzanie przesyłką wynika z art. 12 Konwencji CMR. Jeżeli osobą, która posiada pierwszy egzemplarz listu przewozowego jest nadawca- uprawniony on jest do następujących czynności: wstrzymania przewozu, zmiany miejsca przewidzianego dla wydania towaru albo wydania go odbiorcy innemu niż wskazany w liście przewozowym. Prawo nadawcy do rozporządzania towarem zgodnie z art. 12 wygasa w chwili wydania drugiego egzemplarza odbiorcy.

Funkcja instrukcyjna stanowi wskazówki dla przewoźnika w przypadku gdy zaistnieją przeszkody w przewozie lub wydaniu jej odbiorcy.

Funkcja informacyjna dotyczy wskazówek dla odbiorcy o treści umowy przewozu i umożliwia mu tym samym kontrolę prawidłowości wykonania umowy przez przewoźnika.

Dlaczego warto wystawiać list przewozowy?

- jeżeli list przewozowy nie zostanie wystawiony nadawca nie może zadeklarować wyższej wartości przesyłki niż wynikałoby to z treści art. 23 ust. 3 CMR, a także specjalnego interesu w dostawie- (art. 24 i 26 CMR).
- nadawca i odbiorca przesyłki tracą w wypadku braku listu przewozowego prawo do rozporządzania przesyłką jakie daje im art. 12 Konwencji CMR
- przewoźnik nie ma możliwości wniesienia zastrzeżeń co do stanu przesyłki i opakowania
- brak listu przewozowego uniemożliwia także zastosowanie konstrukcji przewozu sukcesywnego

Kto i jak wystawia list przewozowy?

Konwencja CMR nie mówi wprost kto powinien wystawić list przewozowy. Jednak na gruncie przepisów CMR istnieje domniemanie, że list przewozowy jest wspólnym dokumentem nadawcy i przewoźnika. Nie oznacza to jednak, że wszystkie informacje zawarte w tym liście muszą być zgodnymi oświadczeniami woli nadawcy przesyłki i przewoźnika. Wynika to stąd, że list przewozowy jest nie tylko specjalną pisemną formą umowy przewozu, lecz także dokumentem stanowiącym dowód jej wykonania.

Konwencja CMR nie zawiera wzorca listu przewozowego. Stanowi jedynie, że wystawiany jest w 3 oryginalnych egzemplarzach:
- pierwszy egzemplarz przeznaczony jest dla nadawcy i jest on dowodem, że towar został przekazany przewoźnikowi,
- drugi egzemplarz towarzyszy przesyłce i przeznaczony jest dla odbiorcy,
- trzeci egzemplarz zachowuje przewoźnik i jest od dowodem wywiązania się z umowy przewozu.

W praktyce jednak list przewozowy wystawiany jest w czterech różnych kolorach zgodnie z wzorcem opracowanym w 1971 roku przez Międzynarodową Unię Transportu Drogowego. Pierwszy egzemplarz (wtórnik) - kolor czerwony - przeznaczony jest dla nadawcy. Drugi (oryginał) - kolor niebieski - towarzyszy przesyłce i przeznaczony jest dla odbiorcy. Trzeci egzemplarz (ceduła) - kolor zielony - przeznaczony jest dla przewoźnika i służy do pokwitowania odbioru, a czwarty egzemplarz (grzbiet) - kolor czarny - służy celom administracyjnym.

List przewozowy powinien być podpisany przez nadawcę i przewoźnika gdyż nie podpisany nie ma mocy dowodowej.

Warto pamiętać, że w przypadku wystawienia większej ilości listów przewozowych- zgodnie z treścią art. 5 ust. 2 CMR - zawarta została większa ilość umów, tj. każdy list przewozowy jest dowodem zawarcia odrębnej umowy przewozu.

Jakie elementy powinien mieć list przewozowy?

Artykuł 6 Konwencji CMR wskazuje jakie elementy powinien zawierać obowiązkowo list przewozowy. I tak zgodnie z tym przepisem prawnym list przewozowy powinien zawierać:

- miejsce i datę jego wystawienia
- nazwisko (nazwę) i adres nadawcy
- nazwisko (nazwę) i adres przewoźnika
- miejsce i datę przyjęcia towaru do przewozu oraz przewidziane miejsce jego wydania
- nazwisko i adres odbiorcy
- powszechnie używane określenie rodzaju towaru oraz sposób opakowania, a dla towarów niebezpiecznych ich ogólnie uznane określenie
- ilość sztuk, ich cechy i numery
- wagę brutto lub inaczej wyrażoną ilość towaru
- koszty związane z przewozem
- instrukcje niezbędne do załatwienia formalności celnych i innych
- oświadczenie, że przewóz, bez względu na jakąkolwiek przeciwną klauzule, podlega przepisom Konwencji CMR.

Jeżeli któregokolwiek z powyższych elementów zabraknie list przewozowy jest wadliwie wystawiony. Wadliwość ta jednak nie wpływa na nieważność umowy przewozu jednak ma ogromny wpływ na negatywne skutki dla przewoźnika i nadawcy włącznie z odpowiedzialnością za uszkodzenie towaru. Wyobraźmy sobie sytuację kiedy w liście przewozowym nie określono miejsca i daty przyjęcia towaru do przewozu. Pojawiają się wtedy trudności z ustaleniem odszkodowania zgodnie z art. 23 ust. 1 CMR, a także problemy z ustaleniem czy miało miejsce opóźnienie dostawy. Jeżeli nieprecyzyjnie opiszemy stan towaru i jego opakowania (waga, ilości sztuki) możemy tym samym zwolnić przewoźnika z jego odpowiedzialności za przewożony towar. Brak informacji o kosztach, które wiążą się z przewozem uniemożliwiają przewoźnikowi skuteczne dochodzenie należności od odbiorcy zgodnie z art. 13 ust. 2 lub art. 16 ust.16 ust.4 Konwencji CMR.

List przewozowy może także zawierać:
- zakaz przeładunku
- koszty jakie nadawca przyjmuje na siebie
- kwotę zaliczenia do pobrania przy wydaniu towaru
- zadeklarowaną wartość towaru i sumę przedstawiającą interes specjalny w jego dostawie
- instrukcje nadawcy dla przewoźnika dotyczące ubezpieczenia przesyłki
- umówiony termin, w jakim ma być wykonany przewóz
- wykaz dokumentów wręczonych przewoźnikowi.

Konwencja daje także możliwość umieszczenia w liście przewozowym informacji jakie strony uznają za potrzebne. Zamieszczenie określonej wzmianki nie wymaga zgody drugiej strony. Jeżeli druga strona nie zgadza się z tą wzmianką zobowiązana jest do wniesienia zastrzeżeń.

Odpowiedzialność za koszty i szkody powstałe w skutek nieścisłości i niedostateczności danych zawartych w liście przewozowym

Zgodnie z art. 7 Konwencji CMR za wszelkie koszty i szkody jakie poniósł przewoźnik w skutek nieścisłości lub niedostateczności danych zawartych w liście przewozowym odpowiada nadawca. Jest to odpowiedzialność absolutna, od której Konwencja nie przewiduje możliwości uwolnienia się po za jednym wyjątkiem, kiedy to nadawca przedstawi dowód zawinienia przewoźnika. Analizując powyższy przepis nadawca ponosi odpowiedzialność za wszystkie dane zawarte w liście przewozowym za wyjątkiem danych oznaczających miejsce i datę wystawienia listu przewozowego, nazwy i adresu przewoźnika, a także zawarcia klauzuli, że niniejszy list przewozowy podlega Konwencji CMR.

Przewoźnik zgodnie z art. 7 ust. 3 Konwencji CMR odpowiada jedynie za niezamieszczenie w liście przewozowym oświadczenia, że przewóz bez względu na jakiekolwiek zastrzeżenia przeciwne podlega przepisom konwencji CMR.

REASUMUJĄC

List przewozowy pomimo tego, iż nie jest papierem wartościowym i nie jest przeznaczony do obrotu stanowi cenny dowód zawarcia umowy przewozu, jej treści, a także jej wykonania. Zawiera wskazówki dla przewoźnika w jaki sposób ma wykonać przewóz, a odbiorcy daje informacje o treści umowy przewozu i kontrolę prawidłowości wykonania przewozu. List przewozowy daje także możliwość porównania zawartych w nim informacji ze stanem faktycznym przewozu, a także wniesienia reklamacji. Warto pamiętać, ze list przewozowy musi towarzyszyć przesyłce w czasie przewozu dlatego należy uważać by się nie zniszczył lub zagubił.

 

Opracowała:
Jadwiga Dudzik transtica.pl

Keep in touch with us

Nie wiesz? Zadzwoń 500 561 861

Udzielimy Ci odpowiedzi na nurtujące Cię pytania.