Jan 9, 2012

Przewóz na potrzeby własne bez CKZ – prawda czy mit?


Z dniem 4 grudnia 2011 r. weszły w życie trzy rozporządzenia unijne regulujące
w sposób istotny, kwestie związane z wykonywaniu zawodu przewoźnika drogowego. Pakiet tych aktów prawnych obowiązuje bezpośrednio w naszym państwie. Na tle tych nowych regulacji prawnych wielokrotnie wyrażono wątpliwości co do wymogów prawnych jakie powinny spełniać przedsiębiorcy wykonujący przewóz na potrzeby własne, i tej właśnie materii zostało poświęcone niniejsze opracowanie.

Co reguluje ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY (WE) NR 1071/2009 - Przedmiot i zakres stosowania

Od 4 grudnia 2011 r. weszły w życie nowe regulacje prawne stawiające wymagania jakie powinny spełniać firmy transportowe. Takie wymogi zostały sprecyzowane i narzucone rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (WE)1071/2009 z dnia 21 października 2009 r. ustanawiające wspólne zasady dotyczące warunków wykonywania zawodu przewoźnika drogowego i uchylające dyrektywę Rady 96/26/WE (Dz. U. UE. L. 2009. 300. 51). Przywołany akt prawny reguluje dostęp do zawodu przewoźnika drogowego i wykonywanie tego zawodu. Rozporządzenie stanowi, iż „zawód przewoźnika drogowego” oznacza zawód przewoźnika drogowego osób lub zawód przewoźnika drogowego rzeczy (art. 2 pkt. 3 w/w. rozp.)). Dla rozwiania wszelkich wątpliwości należy wyjaśnić, iż pojęcie „zawód” należy tym przypadku rozumieć, jako działalność każdego przedsiębiorcy wykonującego w celach zarobkowych bądź niezarobkowych transport rzeczy bądź osób, środkami takimi, jak pojazd silnikowy lub zespół pojazdów. Zatem jako zawód należy rozumieć nie jako „wyuczone zajęcie wykonywane w celach zarobkowych”, ale jako przedsiębiorstwo transportowe, oczywiście nie każde tylko te, które spełniają określone wymagania o których poniżej.

Warto podkreślić, jeszcze jeden fakt, który z niewiadomych przyczyn często budzi zdziwienie wśród przewoźników, otóż - niniejsze rozporządzenie ma zastosowanie do wszystkich przedsiębiorców, którzy mają siedzibę we Wspólnocie, ale nie tylko do tych, którzy mają zamiar wykonywać zawód przewoźnika drogowego, ale również i do tych którzy już prowadzą działalność transportową tzn. wykonują zawód przewoźnika drogowego.

Kto jest uprawniony do wykonywania „zawodu przewoźnika drogowego”

W myśl niniejszej regulacji podmiotami uprawnionymi do wykonywania „zawodu przewoźnika drogowego” są przedsiębiorcy spełniający jednocześnie i nieprzerwania warunki wymienione w art. 3 rozporządzania. A warunki te to:

a) posiadanie rzeczywistej i stałej siedziby w jednym z państw członkowskich;

b) dobra reputacja;

c) odpowiednia zdolność finansowa;

d) wymagane kompetencje zawodowe.

W związku z powyższym skoro przywołane przypisy stanowią, iż przedsiębiorcy wykonujący zawód przewoźnika drogowego muszą spełniać wszystkie 4 wymienione wymogi, to czy do podmiotów wykonujących „zawód przewoźnika drogowego” należą również wszyscy przewoźnicy wykonujący transport w celach niezarobkowych, i dalej idąc tym tokiem myślenia - czy oznacza to, że wykonując tego rodzaju przewóz również należy spełniać od 4 grudnia 2011 r. ww. wymogi? Aby rozwiać powyższe wątpliwości, należy przyjrzeć się wyłączeniom, jakie ustanowił ustawodawca unijny w niniejszym rozporządzeniu.

Jakie podmioty nie są objęte wymaganiami rozporządzenia 1071/2009/WE?

W art. 1 ustęp 4 omawianego rozporządzenia został podany katalog przedsiębiorców, którzy pomimo wykonywania transportu drogowego nie podlegają poniżej wymienionym wymaganiom. Przepis ten stanowi: „o ile prawo krajowe nie stanowi inaczej, niniejsze rozporządzenie nie ma zastosowania do:

a) przedsiębiorców wykonujących zawód przewoźnika drogowego rzeczy wyłącznie pojazdami silnikowymi lub zespołami pojazdów, których dopuszczalna masa całkowita nie przekracza 3,5 tony. Państwa członkowskie mogą jednak obniżyć powyższy limit dla wszystkich lub wybranych rodzajów przewozów drogowych;

b) przedsiębiorców wykonujących usługi drogowego transportu osób wyłącznie w celach niezarobkowych lub których główna działalność nie obejmuje drogowego transportu osób;

c) przedsiębiorców wykonujących zawód przewoźnika drogowego wyłącznie pojazdami silnikowymi, których maksymalna dopuszczalna prędkość nie przekracza 40 km/h”.

Zatem nie ulega wątpliwościom, iż przedsiębiorcy wykonujący niezarobkowy przewóz osób – zwolnieni są od posiadania kwalifikacji zawodowych w postaci Certyfikatu Kompetencji Zawodowych oraz pozostałych wymagań narzuconych tym aktem prawnym, jakie muszą spełniać przedsiębiorcy wykonujący zawód przewoźnika drogowego.

Powyższy katalog spowodował niepokój wśród przewoźników wykonujących przewóz niezarobkowy rzeczy, bo skoro tego rodzaju przewóz nie został wymieniony, wyłączony spod wymogów niniejszego rozporządzenia ww. katalogu, tak jak uczyniono to w przypadku przewozu niezarobkowego osób, to czy oznacza to, że od 4 grudnia niezarobkowy przewóz rzeczy wymaga odpowiedniego „zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego”? Taka sytuacja oznaczałby, iż tysiące przedsiębiorstw w naszym kraju wykonujących od lat tego rodzaju przewóz, zmuszonych byłoby dla prowadzenia dalszej działalności (w większości firm transport rzeczy niezarobkowy jako działalność pomocnicza jest niezbędny dla prowadzenia działalności głównej przedsiębiorstwa), starać się
o „zezwolenie na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego”, a tym samym posiadać CKZ.

Aby wyjaśnić powyższe wątpliwości, bardzo często wywołane taką interpretacją przepisów nie tylko przez samych przewoźników, ale i również wielu specjalistów z tej gałęzi prawa - należy dokonać szczegółowej analizy definicji „zawodu przewoźnika drogowego” oraz „zawód przewoźnika drogowego rzeczy” i „zawód przewoźnika drogowego osób”.

Przewóz niezarobkowy osób i rzeczy wobec wymagań rozporządzenia 1071/2009/WE

Wbrew pozorom odpowiedź na pytanie czy przewóz niezarobkowy rzeczy wymaga posiadania „zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego” (równoznacznego z licencją), a tym samym legitymowania się Certyfikatem Kompetencji Zawodowych jest oczywista.

Otóż, podmioty wykonujące transport drogowy na których ciąży prawny obowiązek spełniania wszystkich wymagań ustanowionych rozporządzeniem unijnym o którym cały czas mowa, to zarówno przedsiębiorcy wykonujący zawód przewoźnika drogowego osób, jak i zawód przewoźnika drogowego rzeczy (art. 2 pkt.3). Ponadto w tym samym art. 2 rozporządzenia 1071/2009/WE, ustawodawca wyjaśnia, iż:

„zawód przewoźnika drogowego rzeczy” oznacza działalność każdego przedsiębiorcy wykonującego w celach zarobkowych transport rzeczy, środkami takimi, jak pojazd silnikowy lub zespół pojazdów;

„zawód przewoźnika drogowego osób” oznacza działalność każdego przedsiębiorcy użytkującego pojazdy silnikowe o odpowiedniej konstrukcji i wyposażeniu, przeznaczone do przewozu ponad dziewięciu osób, łącznie z kierowcą, w celu świadczenia usług przewozu osób dostępnych publicznie lub dostępnych dla pewnych grup osób w zamian za opłatę ponoszoną przez osobę przewożoną lub przez organizatora transportu;

Zatem dokonując analizy powyższych pojęć, już na pierwszy rzut oka widać, iż elementem koniecznym do zakwalifikowania przedsiębiorcy wykonującego transport rzeczy do grupy podmiotów wykonujących „zawód przewoźnika drogowego rzeczy” jest jego charakter zarobkowy. Prościej rzecz ujmując „zawód przewoźnika drogowego rzeczy” podlegający wymaganiom rozporządzenia 1071/2009/WE to tylko i wyłącznie transport
w celach zarobkowych. A contrario przewóz niezarobkowy rzeczy, nie jest wykonywaniem zawodu przewoźnika drogowego i nie wymaga zezwolenia na wykonywanie takiego zawodu, a więc za nie ma obowiązku posiadania CKZ.

Warto zwrócić uwagę, na różnice pomiędzy elementami definicji przewozu rzeczy a przewozu osób sformułowanych w przedmiotowym akcie prawnym. O ile przewóz rzeczy jak już to zostało wyjaśnione, aby został zakwalifikowany do „zawodu przewoźnika” musi mieć charakter zarobkowy, o tyle nie jest to element obligatoryjny w przypadku przewozu osób. Dlatego ustawodawca w art. 1 ustęp 4 włączył spod zastosowania niniejszego rozporządzenia przewóz osób o charakterze niezarobkowym.

Przewóz na potrzeby własne w ustawie o transporcie drogowym a przewóz niezarobkowy w rozumieniu rozporządzenia 1071/2009/WE

W przepisach unijny ustawodawca odnosi się tylko do „przewozu w celach niezarobkowych”. Czy w związku z powyższym przepisy regulujące kwestie przewozu niezarobkowego w kontekście rozporządzenia 1071/2009/WE maja zastosowanie również do przewozu na potrzeby własne o których jest mowa w ustawie z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. 2001 Nr 125 poz. 1371). Kwestia ta nie budzi najmniejszych wątpliwości. Wszelkie regulacje przepisów unijnych odnoszące się do przewozu niezarobkowego, odnoszą się do przewozu na potrzeby własne w rozumieniu art. 4 pkt. 4) ustawy o transporcie drogowym, który to przepis wprost wyjaśnia, iż niezarobkowy przewóz drogowy należy rozumieć - jako przewóz na potrzeby własne. Natomiast nie można zapominać, iż aby dany przewóz kwalifikować, jako przewóz na potrzeby własne – musi on spełniać wszystkie wymogi charakteryzującego tego rodzaju przewóz, które zostały wymienione w katalogu definicji w ww. ustawie.

Ustawodawca unijny w przepisach wspólnotowych nie stawia wobec przewoźników wykonujących przewóz na potrzeby własne, żadnych wymagań, a tym bardziej nie nakłada rozporządzeniami żadnych nowych bardziej rygorystycznych warunków, niż dotychczas ustawa transporcie drogowym. Zatem bez zmian - kwestie dotyczące statusu prawnego tego rodzaju przewozu regulują tylko i wyłącznie nadal przepisy krajowe. Co prawda przepisy unijne odnoszą się do niezarobkowego przewozu, ale tylko w takim znaczeniu, iż wyjaśniają, że przewóz wykonywany w celach niezarobkowych nie podlega żadnym wymaganiom jakie weszły w życie z dniem 4 grudnia 2011 r. w naszym państwie w stosunku do przedsiębiorców wykonujących transport drogowy, jako ”zawód przewoźnika drogowego”.

Opracowanie: transtica.pl

Więcej dowiedzą się Państwo ze styczniowego numeru "Magazynu transportowego"


Keep in touch with us

Nie wiesz? Zadzwoń 500 561 861

Udzielimy Ci odpowiedzi na nurtujące Cię pytania.