Nov 27, 2018

Projekt ustawy o publicznym transporcie zbiorowym


9 listopada 2018 roku powstała kolejna, dziewiąta wersja projektu ustawy o publicznym transporcie zbiorowym, który w założeniu ustawodawcy ma zacząć obowiązywać od 1 stycznia 2022 roku. Celem ustawodawcy jest zapewnienie należytego dostępu do transportu publicznego poprzez uruchomienie dodatkowych linii komunikacyjnych na obszarach dotychczas nieobsługiwanych przez transport publiczny. Ustawa chce także utrzymać w mocy dopłaty do biletów ulgowych w taki sposób, aby z przejazdów z ulgą ustawową mogli korzystać wszyscy obywatele uprawnieni do nich z mocy ustawy z dnia 20 czerwca 1992 r. o uprawnieniach do ulgowych przejazdów środkami publicznego transportu zbiorowego.


Nowe definicje

W projekcie ustawy doprecyzowano podstawowe definicje: dworca, komunikacji miejskiej, linii komunikacyjnej, przewoźnika, strefy transgranicznej. Zgodnie z nową definicją dworzec to „ obiekt budowlany, w którym znajduje się miejsce przeznaczone do odprawy pasażerów, w skład którego wchodzą w szczególności: przystanki komunikacyjne, punkt sprzedaży biletów, punkt informacji dla podróżnych, poczekalnia oraz węzeł sanitarny”. Z powodu licznych problemów interpretacyjnych w zakresie komunikacji miejskiej stworzono precyzyjną definicję mówiącą jakie przewozy ją stanowią. Otóż komunikacją miejską będą „przewozy pasażerskie wykonywane wyłącznie w granicach miasta na prawach powiatu lub gminy o statusie miasta oraz gminne lub powiatowe przewozy pasażerskie wykonywane odpowiednio w granicach gminy o statusie miasta lub miasta na prawach powiatu oraz miast i gmin powiązanych z nimi komunikacyjnie, jeżeli zostało zawarte porozumienie międzygminne (…)”. Definicję linii komunikacyjnej zmieniono poprzez dodanie zapisu, że linią komunikacyjną będą też połączenia komunikacyjne na drogach wewnętrznych. W definicji przewoźnika doprecyzowano, że jest nim także przedsiębiorca wykonujący przewozy na podstawie zezwolenia na wykonywanie regularnych przewozów osób w krajowym transporcie drogowym, a w transporcie kolejowym przewoźnikiem jest dodatkowo podmiot wykonujący przewozy w publicznym transporcie zbiorowym na infrastrukturze kolei wąskotorowej.

W art. 4 dodano pkt 30, który wprowadza definicje zezwolenia na wykonywanie regularnych przewozów osób w krajowym transporcie drogowym. Zezwolenie jest decyzją administracyjną wydaną przez określony w ustawie organ samorządu terytorialnego, uprawniająca przewoźnika drogowego do wykonywania określonego rodzaju transportu drogowego.

Minimalny standard dostępności komunikacyjnej

Projekt ustawy wprowadza także tzw. minimalny standard dostępności komunikacyjnej, który ma zapewnić odpowiedni dostęp do komunikacji w całym kraju poprzez zapewnienie połączeń komunikacyjnych pomiędzy miastem wojewódzkim, a miastami powiatowymi oraz połączeń pomiędzy miastami powiatowymi, a gminami. W art. 12 dodano ust. 6, który przewiduje, że liczba linii komunikacyjnych o charakterze użyteczności publicznej wynosić będzie 70% wszystkich połączeń komunikacyjnych realizowanych na obszarze właściwości danego organizatora. Przewozy komercyjne nie będą mogły przekroczyć progu 30% wszystkich przewozów na obszarze danego organizatora

Plany transportowe

W projektowanej zmianie ustawy o publicznym transporcie zbiorowym ograniczono także liczbę organizatorów publicznego transportu zbiorowego, którzy będą zobowiązani do opracowania planu transportowego. Gminy i związki międzygminne będą musiały przygotować plan transportowy tylko wtedy, gdy podejmą decyzję o organizacji linii komunikacyjnej oraz sieci komunikacyjnej w komunikacji miejskiej. Ponadto obowiązek opracowania planu transportowego w zakresie gminnych, powiatowych , powiatowo- gminnych i wojewódzkich przewozów nałożono na marszałków województw. Ustawa nakłada także na gminy, związki międzygminne, powiaty, związki powiatów i związki powiatowo-gminne obowiązek określania poprzez uchwałę potrzeb komunikacyjnych i wyznaczanie linii komunikacyjnych, na których będą realizowane przewozy o charakterze użyteczności publicznej oraz linii, które mogą być obsługiwane na podstawie zezwolenia na wykonywanie regularnych przewozów osób w krajowym transporcie drogowym.
Termin określenia potrzeb komunikacyjnych przez samorządy w formie uchwał rad ustawa wyznacza na 30 czerwca 2019 r. Samorządy województw mają na swoje plany transportowe czas do 30 czerwca 2020 r. W planach tych muszą uwzględnić kształt sieci komunikacyjnej w dniu 1 czerwca 2019 r.

W art. 16 ustawy dokonano zmiany polegającej na zwiększeniu wysokości opłaty za korzystanie z dworców. Zaproponowano wzrost opłaty za wjazd środka transportu na dworzec z 1 zl na 1,50 zł oraz na dworzec wyznaczony do udzielenia pomocy osobom niepełnosprawnym i osobom o ograniczonej sprawności ruchowej z 2 zł na 5 zł.

Zezwolenia na wykonywanie regularnych przewozów osób

Bardzo ważna zmiana dotyczy wprowadzenia tożsamych z ustawą o transporcie drogowym rozwiązań utrzymujących w mocy system zezwoleń w odniesieniu do przewozów pasażerskich nie będących przewozami o charakterze użyteczności publicznej. Potwierdzenia zgłoszenia przewozu nie będą już wydawane, a w ich miejscu utrzymają się zezwolenia na wykonywanie regularnych przewóz osób w krajowym transporcie drogowym. Przewóz osób na podstawie zezwolenia na wykonywanie regularnych przewozów osób będzie mógł być wykonywany wyłącznie na liniach określonych w planie transportowym, z wyłączeniem przewozów międzywojewódzkich. Zezwolenie będzie wydawane na czas nie dłuższy niż 8 lat. Po upływie tego okresu zezwolenie może być przedłużone na kolejne 8 lat. Czas ten jest identyczny z terminem, na który będą zawierane umowy o świadczenie usług w zakresie publicznego transportu zbiorowego.

Ponadto projekt wprowadza nowe regulacje dotyczące odmowy udzielenia lub zmiany zezwolenia na wykonywanie regularnych przewozów osób w transporcie drogowym. Projektowana zmiana przewiduje fakultatywne oraz obligatoryjne przesłanki do odmowy lub zmiany zezwolenia. Organizator publicznego transportu zbiorowego będzie mógł odmówić udzielenia lub zmiany zezwolenia jeżeli wystąpi jedna z następujących okoliczności:

- wnioskodawca nie jest w stanie świadczyć usług będących przedmiotem wniosku, korzystając z pojazdów pozostających w jego bezpośredniej dyspozycji,
- wnioskodawca nie przestrzega warunków określonych w posiadanym zezwoleniu lub wykonuje przewozy niezgodnie z posiadanym zezwoleniem,
- zostanie wskazane, że rozkład jazdy projektowanej linii regularnej będzie stanowić zagrożenie dla rozkładu jazdy realizowanego w ramach istniejącej już linii regularnej.

Natomiast organizator będzie zobowiązany do odmowy udzielenia lub zmiany zezwolenia w przypadku wystąpienia jednej z następujących okoliczności:
-
wnioskodawca nie spełnia standardów obsługi linii komunikacyjnych określonych w planie transportowym;
- wniosek o wydanie zezwolenia dotyczy linii komunikacyjnej, która nie została wskazana w planie transportowym jako linia, na której mogą być realizowane przewozy na podstawie zezwolenia na wykonywanie regularnych przewozów osób w krajowym transporcie drogowym, z wyłączeniem przewozów międzywojewódzkich;
- zezwolenie na linię międzywojewódzką nie zostało uzgodnione przez marszałków województw na obszarze, których znajdują się przystanki projektowanej linii komunikacyjnej;
- do wniosku o wydanie zezwolenia na linię międzywojewódzką zostało dołączone potwierdzenie uzgodnienia zasad korzystania z przystanków komunikacyjnych lub dworców innych niż wyznaczone w planie transportowym jako przeznaczone do obsługi linii międzywojewódzkich niebędących przewozami o charakterze użyteczności publicznej.

Ulgi dla pasażerów i dofinansowanie z budżetu państwa

Projekt nakłada na operatora i przewoźnika obowiązek uwzględnienia uprawnień pasażerów do ulgowych przejazdów, a tym samym daje możliwość uzyskania dofinansowania utraconych przychodów w związku ze stosowaniem ustawowych uprawnień do ulgowych przejazdów środkami publicznego transportu zbiorowego w postaci dotacji z budżetu państwa. Kwotę dofinansowania stanowić będzie różnica pomiędzy wartością sprzedaży biletów z ulgami ustawowymi obliczoną według cen nieuwzględniających tych ulg, a wartością sprzedaży biletów w cenach uwzględniających te ulgi. Z refundacji ulg ustawowych z budżetu państwa nadal wyłączona zostaje komunikacja miejska, zaś rozliczenia z tytułu refundacji ulg pomiędzy operatorami, przewoźnikami komercyjnymi i budżetem, nadal prowadzić będą urzędy marszałkowskie. W związku z licznymi nieprawidłowościami związanymi z funkcjonowaniem systemu dofinansowania projekt wprowadza katalog kar związanych z funkcjonowaniem sytemu dofinansowania. Oto przykładowe kary, które mogą być nałożone na podmioty otrzymujące dofinansowanie:
1. „Kara pieniężna w wysokości pięciokrotności kwoty stwierdzonej nieprawidłowości, jednak nie mniejsza niż 5 000 zł za przedłożenie właściwemu marszałkowi województwa wraz z wnioskiem o wypłatę rozliczenia dotacji, które przedstawia nierzeczywistą wartość udzielonych ulg ( dotyczy transportu autobusowego)
2. Kara pieniężna w wysokości pięciokrotności kwoty stwierdzonej nieprawidłowości, jednak nie mniejszą niż 5 000 zł za udzielenie ulgi ustawowej w wymiarze innym niż przysługująca pasażerowi,
3. Kara pieniężna w wysokości pięciokrotności kwoty stwierdzonej nieprawidłowości, jednak nie mniejszą niż 5 000 zł oraz utratę uprawnienia do otrzymania dofinansowania z tego tytułu na okres 36 miesięcy począwszy od miesiąca, w którym wydana została decyzja administracyjna nakładająca tę karę za dopuszczenie się naruszeń mogących mieć wpływ na wielkość dofinansowania z tytułu utraconych przychodów w związku ze stosowaniem ulg ustawowych poprzez dokonywanie fiskalizacji fikcyjnej sprzedaży biletu lub określanie ceny biletów nieproporcjonalnie do ponoszonych przez niego kosztów świadczenia usług przewozowych
4. Utrata uprawnienia do otrzymania dofinansowania z tego tytułu na okres 36 miesięcy począwszy od miesiąca, w którym podmiot utracił to uprawnienie w przypadku gdy w przeciągu dwóch następujących po sobie lat budżetowych nałożono na niego co najmniej dwie kary pieniężne o których mowa w punktach 1-3” . ( Uzasadnienie do projektu ustawy z dnia 9.11.2018 r. o zmianie ustawy o publicznym transporcie zbiorowym oraz niektórych innych ustaw)

W celu zapewnienia ciągłości świadczonych usług przez przewoźników przedłużono ważność zezwoleń na wykonywanie regularnych przewozów osób w krajowym transporcie drogowym wydanych na podstawie przepisów dotychczasowych, których termin ważności upływa w dniu 31 grudnia 2018 r. do dnia 31 grudnia 2021r. Pełne wejście w życie ustawy to 1 stycznia 2022 roku.

Opracowanie: Jadwiga Beiersdorf transtica.pl

Keep in touch with us

Nie wiesz? Zadzwoń 500 561 861

Udzielimy Ci odpowiedzi na nurtujące Cię pytania.