Jul 5, 2012

Zwolnienie się z odpowiedzialności przez spedytora


Spedycja polega na organizowaniu przewozu towaru. Spedytorem może być osoba prawna lub fizyczna (przedsiębiorca), która zajmuje się organizowaniem przewozów na zlecenie osoby prawnej lub fizycznej, a także na wykonywaniu niezbędnych czynności, które wynikają ze specyfiki zlecenia.

 

 

 

Zgodnie z definicją umowy spedycji zawartej w kodeksie cywilnym przedsiębiorstwo spedycyjne zobowiązuje się do wysłania lub odbioru przesyłki, albo innych usług związanych z jej przewozem za wynagrodzeniem. Bardzo ważne jest, że jedną ze stron umowy musi być zawodowy spedytor, który uprawniony jest do prowadzenia tego rodzaju działalności. Spedytor może występować w imieniu własnym albo imieniu osoby zlecającej.

Odpowiedzialność spedytora

Zagadnieniem o podstawowym znaczeniu dla branży spedycyjnej jest problem odpowiedzialności spedytora za nie wykonanie lub nienależyte wykonanie umowy spedycji. Kodeks cywilny nie reguluje całościowo tej odpowiedzialności. Zgodnie z kodeksem cywilnym odpowiedzialność spedytora to odpowiedzialność kontraktowa, kształtowana na zasadzie winy domniemanej. Ponosi on odpowiedzialność za działania i zaniechania własne, a także za zachowania osób za pomocą których świadczy usługi. Za działania innych osób ponosi on odpowiedzialność tylko wtedy, gdy nie dołoży należytej staranności w wyborze dalszego spedytora lub przewoźnika. Przepisy kodeksu cywilnego także ograniczają wysokość odszkodowania za szkody w substancji przesyłki do tzw. zwykłej wartości przesyłki.

Jeżeli chodzi o wyznaczenie granic odpowiedzialności spedytora, podstawowe znaczenie ma przepis art. 471 k.c. Zgodnie z tym artykułem „Dłużnik obowiązany jest do naprawienia szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, chyba, że niewykonanie lub nienależyte wykonanie jest następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi”. Z kolei przepis art. 472 k.c. stanowi, że „Jeżeli ze szczególnego przepisu ustawy albo czynności prawnej nie wynika nic innego, dłużnik odpowiedzialny jest za niezachowanie należytej staranności”. Dlatego granicę odpowiedzialności spedytora za niewykonanie lub nienależyte wykonanie umowy spedycyjnej wyznacza brak należytej staranności.

Podsumowując powyższe artykuły spedytor ponosi odpowiedzialność jak za własne działanie lub zaniechanie, za działania i zaniechania osób, z których pomocą zobowiązanie wykonuje, jak również osób, którym wykonanie zobowiązania powierza. Z regulacji tej wynika, że odpowiedzialność spedytora za pomocników i podwykonawców jest niezależna od jego winy. Jednak art. 799 k.c. daje możliwość spedytorowi zwolnienia się z odpowiedzialności za wybór innych spedytorów lub przewoźników jeżeli udowodni, że nie ponosi winy w wyborze. Spedytor musi zatem udowodnić, że do szkody doszło w okolicznościach, z którymi prawo nie wiąże obowiązku naprawienia szkody. Przyglądając się dokładnie przepisowi art. 799 k.c. można śmiało stwierdzić, że pełni on 3 funkcje:

    - artykuł ten daje pozwolenie spedytorowi, aby mógł wykonując swoje zadania posługiwać się innymi spedytorami i przewoźnikami.
    - przepis ten normuje podstawę prawną odpowiedzialności spedytora za szkody spowodowane przez przewoźnika, któremu spedytor powierzył wykonanie zadania przewozowego.
    - daje możliwość ograniczenia odpowiedzialności za szkodę w przesyłce, jeżeli spedytor udowodni, że nie ponosi winy w wyborze.

W jaki sposób spedytor może udowodnić brak winy w wyborze dalszych spedytorów lub przewoźników?

Jeżeli doszło do szkody wyrządzonej przez dalszego spedytora lub przewoźnika spedytor zlecający musi udowodnić, że dołożył wszelkiej należytej staranności wymaganej od spedytora, którą należy oceniać uwzględniając zawodowy charakter działalności.

Zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 25 września 2002 r., I CKN 971/00 należyta staranność dłużnika w zakresie prowadzonej przez niego działalności, nie oznacza staranności wyjątkowej, lecz staranność dostosowaną do działającej osoby, przedmiotu oraz okoliczności w jakich działanie następuję. Z powyższego zapisu wynika, że należytą staranność ocenia się obiektywnie odnosząc ją do każdego, kto znajduje się w określonej sytuacji, przy uwzględnieniu zasad współżycia społecznego, norm prawnych, zwyczajów. Pod pojęciem należytej staranności nie kryją się sytuacje niecodzienne, nieprzewidywalne.

Spedytor musi wykazać, że powierzył przesyłkę osobie godnej zaufania. Decydujące znaczenie ma tutaj wykazanie, że dany spedytor czy przewoźnik jest osobą profesjonalną, posiada referencje, a także ubezpieczenie. Najogólniej mówiąc spedytor musi udowodnić, że powierzył przesyłkę spedytorowi/przewoźnikowi który profesjonalnie trudni się przewozem, a także posiada wymagane przez prawo koncesje, licencje lub zezwolenia.

Należy zauważyć, że przepis art. 799 k.c. ma zastosowanie wyłącznie do odpowiedzialności za dalszych spedytorów i przewoźników. Nie odnosi się natomiast do przypadków, gdy określone czynności spedytor powierza do wykonania innemu podmiotowi. Decydujące znaczenie ma tutaj fakt posiadania statusu przewoźnika lub spedytora, a nie rodzaj powierzonych czynności.

Przedawnienie roszczeń z tytułu umowy spedycji

Zgodnie z treścią art. 803 § 1 k.c. roszczenia z tytułu umowy spedycji przedawniają się z upływem roku. Bieg terminu przedawnienia rozpoczyna biec:

    - w wypadku roszczeń z tytułu uszkodzenia lub ubytku przesyłki – od dnia dostarczenia przesyłki;
    - w wypadku całkowitej utraty przesyłki lub jej dostarczenia z opóźnieniem – od dnia, w którym przesyłka miała być dostarczona;
    - w innych przypadkach – od dnia wykonania zlecenia.

Opracowała: Jadwiga Dudzik transtica.pl

 

Keep in touch with us

Nie wiesz? Zadzwoń 500 561 861

Udzielimy Ci odpowiedzi na nurtujące Cię pytania.